راه ترقی

آخرين مطالب

سرمقاله دنیای اقتصاد/ تحریک دو سویه‌ تورم مقالات

سرمقاله دنیای اقتصاد/ تحریک دو سویه‌ تورم
  بزرگنمايي:

راه ترقی - دنیای اقتصاد / « تحریک دو سویه‌ تورم » عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر تیمور رحمانی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
در اقدامی دشوار و بر اساس تصمیم شورای هماهنگی سران قوا قیمت بنزین افزایش یافت و تصمیم گرفته شد که عواید حاصل از افزایش قیمت بنزین به‌صورت یارانه نقدی بین خانوارهای نیازمند جهت جبران کاهش سطح رفاه متاثر از وقایع یک سال و نیم اخیر و همچنین متاثر از افزایش قیمت بنزین صرف شود. براساس آنچه دولت اعلام کرده و قوه قضائیه تاکید بر نظارت کرده است، کل عواید حاصله باید صرفا صرف این امر شود.
اینکه چرا دولت چنین طرحی را تدوین و به تصویب سران قوا رساند و اینکه آیا این بهترین طرح ممکن بود یا خیر و اینکه آیا در زمان مناسبی اجرا شد یا خیر و اینکه به شیوه مناسبی اجرا شد یا خیر، موضوع این نوشتار نیست. به هر صورت، مصلحت در این دیده شده است که ممکن است من از آن مصلحت غافل باشم. با وجود اینکه می‌توان از منظر اشاره شده فوق به طرح ایراداتی پرداخت، اما هر دو هدف مورد نظر برای افزایش قیمت بنزین فی نفسه اهداف نامناسبی نیستند. اینکه سعی شده است قیمت بنزین تعدیل شود و بهای معقولی برای استفاده از آن دریافت شود، مطابق اصول اولیه علم اقتصاد محل ایراد نیست. اینکه دولت سعی کند بخشی از افراد جامعه را که متاثر از جهش تورمی یک سال و نیم اخیر مورد حمایت قرار دهد و کاهش رفاه آنها را جبران کند، مطابق اصول اولیه علم اقتصاد محل ایراد نیست. اینکه اقدام فوق به آن نتایج می‌رسد، موضوعی است که می‌تواند مورد چالش واقع شود، اما در این نوشتار از این منظر به موضوع پرداخته نشده است. آنچه در اینجا به اختصار ارائه می‌شود، اثر اعطای یارانه‌ها بر پاره‌ای متغیرهای مهم اقتصاد کلان است.
یکی از آثار این اقدام، پیامد آن برای تورم است. از آنجا که تعدیل قیمت بنزین در کوتاه مدت نوعی شوک منفی عرضه تلقی می‌شود، به‌طور طبیعی سبب افزایش سطح عمومی قیمت‌ها می‌شود. اگر تعدیل قیمت بنزین صورت می‌گرفت و سبب تحریک انتظارات تورمی نمی‌شد (مانند آنچه در دو مورد قبلی در یک دهه اخیر انجام شده است)، اثر آن بر تورم چندان چشمگیر نبود. اما با حوادثی که در پی داشت، به نظر می‌رسد انتظارات تورمی را تا حد زیادی تحریک کرده است و همین موضوع سبب می‌شود اثر آن بر سطح قیمت‌ها در مقایسه با تعدیل‌های قبلی قیمت بنزین بیشتر باشد. همچنین، اگر قیمت بنزین تعدیل می‌شد و منابع حاصله صرف تامین کسری بودجه دولت می‌شد و صرف پرداخت یارانه نقدی نمی‌شد، اثر تورمی آن محدودتر می‌شد. توزیع کل عواید حاصله بین خانوارها به شکل یارانه نقدی به معنی افزایش سطح تقاضای کل است که به‌طور طبیعی فشار بر قیمت کالاها و خدمات را تشدید می‌کند. بنابر آنچه بیان شد، انتظار می‌رود که توزیع یارانه نقدی اشاره شده آثار تورمی تعدیل قیمت بنزین را تشدید کند. همچنین، به‌دلیل کسری بودجه قابل توجه دولت و با توجه به اینکه این منابع کمک چندانی به رفع کسری بودجه دولت نمی‌کند، آنگاه کسری بودجه دولت نهایتا به معنی افزایش حجم نقدینگی و بنابراین تشدید فشار تورمی است.
اثر دیگر اعطای یارانه نقدی اشاره شده بر کسری بودجه است. گرچه بر اساس آنچه بیان شده، قرار بر آن است که عین عواید حاصله به‌صورت یارانه نقدی بین خانوارها توزیع شود و بنابراین تاثیری در افزایش یا کاهش کسری بودجه نداشته باشد، اما ممکن است در بلندمدت تداوم آن فشار بر بودجه دولت را افزایش دهد. دلیل آن است که شوک قیمت انرژی و افزایش حاصله در نرخ تورم، بدون تاثیر در افزایش هزینه‌های خود دولت نخواهد بود. از طرف دیگر، اعطای یارانه مذکور همانند یارانه نقدی که از قبل وجود داشته است، با توجه به گستردگی آن که ممکن است تا حدود 60 میلیون نفر را شامل شود، تبدیل به حقی برای دریافت کنندگان آن می‌شود که در آینده حذف آن دشوار است و با تشدید گرفتاری مالی دولت ممکن است یارانه نقدی از منابع کسب شده فراتر رود و به این ترتیب سبب افزایش کسری بودجه دولت شود. با توجه به اینکه هزینه تولید بنزین به ریال برای دولت افزایش خواهد یافت، به‌طور غیر مستقیم در کنار یارانه نقدی بر مقدار یارانه نهفته در مهیا کردن ارزان بنزین افزوده شده و نهایتا به معنی افزایش کسری بودجه و پیامدهای منفی حاصله خواهد بود.
پیامد دیگر یارانه‌های نقدی اشاره شده اثر آن در تحریک تقاضا است. به‌طور طبیعی، هر نوع یارانه‌ای اعم از نقدی و کالایی به معنی افزایش تقاضای کل در اقتصاد است و در مورد یارانه‌های اخیر نیز این موضوع برقرار است. با توجه به اینکه کاهش شدید قدرت خرید در طول یک سال و نیم گذشته فشار برای کاهش مخارج مصرفی ایجاد کرده است، با توجه به اینکه هزینه‌های دولت به‌صورت حقیقی بر اثر محدودیت ناشی از کاهش درآمدهای نفتی کاهش قابل توجه یافته است، با توجه به اینکه وجود فضای عدم اطمینان سبب کاهش مخارج حقیقی سرمایه‌گذاری در اقتصاد شده است و با توجه به اینکه محدودیت‌های اعمال شده از ناحیه تحریم مانع از آن می‌شود که خالص صادرات به‌طور محسوسی امکان افزایش داشته باشد، تقاضای کل حقیقی دچار کاهش قابل توجه شده است. در آن صورت، اعطای یارانه نقدی اشاره شده در افزایش تقاضای کل موثر است. اگر امکان افزایش عرضه کالاها و خدمات وجود داشت، این تحریک تقاضا می‌توانست به اعاده رشد اقتصادی یا جلوگیری از تعمیق آن کمک کند. اما با توجه به اثر منفی تحریم‌ها بر عرضه کالاها و خدمات و با توجه به اینکه یارانه نقدی اعطا شده الزاما تبدیل به تقاضا برای کالاها و خدماتی که هنوز از ظرفیت خالی تولید برخوردارند، نمی‌شود، انتظار این است اثر تورمی آن بیشتر از اثر حقیقی آن باشد. چنانچه به جای این یارانه ها، منابع حاصله صرف برخی پروژه‌های عمرانی می‌شد که تقاضای کالاها و خدمات دارای ظرفیت بیکار را تحریک می‌کرد و به ایجاد اشتغال می‌انجامید، پیامد تحریک تقاضا سودمند تر از شکل کنونی می‌بود.
پیامد دیگر این یارانه ها، اثر آن در کاهش نابرابری است. با توجه به اینکه حتی پرداخت یکسان به همه خانوارها با فرض ثابت بودن سایر شرایط می‌تواند منجر به کاهش نابرابری بر اساس معیارهای متداول مانند ضریب جینی شود، در حالت کلی این یارانه‌ها در کاهش نابرابری اثر می‌گذارد. اما چون سایر شرایط ثابت نیست، آنگاه ضرورتا یارانه‌های اعطا شده به کاهش نابرابری نمی‌انجامد. دلیل آن است که افزایش قیمت بنزین بخشی از دهک‌های پایین و نه همه خانوارهای این دهک‌ها را به‌طور محسوسی دچار کاهش رفاه می‌کند که عمدتا خانوارهای متکی به استفاده از خودرو برای کسب درآمد هستند. از آنجا که یارانه‌های اعطا شده، الزاما به‌طور متناسب با کاهش رفاه ایجاد شده به این بخش از دهک‌های پایین اصابت نمی‌کند، ممکن است در کاهش نابرابری اثر مثبت محسوسی نداشته باشد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

انتخاباتی بی‌رقیب انتخاباتی

انتخابات مجلس یازدهم و نتیجه‌ای قابل پیش‌بینی

رایزنی‌های پشت پرده عارف

پیشرفت، نردبانی تا بی‌نهایت

دادکان توفان کرد

سایه سوءمدیریت بر سر قدیمی‌ترین ارکسترسمفونیک خاورمیانه؛ اجرای زنده بحران

25 تا 30 درصد سکته مغزی زیر 55 سالگی اتفاق می‌افتد

سخنگوی ارتش صهیونیستی: اسلام ناب اسلام آل‌سعود است!

تقاضای 18 سال زندان برای انداختن آب دهان

شیوع 30 درصدی کبدچرب در کشور / علل و علائم بیماری کبد چرب

سرمقاله فرهیختگان/ با علم‌سوزی می‌خواهند دکان باز‌ کنند

سرمقاله جام جم/ پیام رفراندوم خروج

آشتی دو برادر ناتنی!؟

سرمقاله خراسان/ انقلاب دومِ عراق

سرمقاله وطن امروز/ ثوره.. العشرین الثانیه، به عراق محدود نمی‌شود!

سرمقاله کیهان/ عمودی یا افقی انتخاب با شماست

سرمقاله رسالت/ دو سردار، دو ملت و یک هدف

سرمقاله شرق/ پیشنهاد پویش مردمی برای اعتمادسازی ‌

سرمقاله اعتماد/ صدای رسای مردم عراق

سرمقاله دنیای اقتصاد/ ارزش راهبردی مدیریت تنش با عربستان

سرمقاله ایران/ صدای عراق

«عین الاسد» پنجمین ضربه سپاه به قدرت پهپادی آمریکا

یگان سرّی 910 حزب‌ الله؛ سایه شبح بر سر تل‌آویو

«استقلال» رها شده در میان دعواهای خانگی

ماجرای پر پیچ و خم ایران و "توسعه"

مقام پیشین آمریکایی: پاسخ ایران به ترور سردار سلیمانی هوشمندانه و استراتژیک بود

عملیات بازار باز، بانک مرکزی مقتدر می‌خواهد

نیوزویک: حمله موشکی پوشش برای انتقام سخت ایران است

روایت "رای الیوم" از چرخش ریاض در رابطه با سوریه

ناظم دباغ: اقلیم کردستان عراق در حق سردار سلیمانی ظلم کرده است

بی‌میلی آمریکا به «متعارف شدن» سیاست در کره شمالی

تسهیلات کلان برای بنگاه‌های بانکی

وضعیت قرمز در اردوگاه استقلال

بلومبرگ: چرا ایران، ونزوئلا نمی شود؟

تثبیت جایگاه منطقه‌ای ایران، پیامد عملیات عین‌الاسد

ابعاد مداخله ترکیه در لیبی

نفرینِ نفت؛ چرا سیاست‌های نفتی ایران راهبردی نبوده است؟

استقرار سامانه‌های پاتریوت در نزدیکی تاسیسات نفتی عربستان

تعمیق شکاف در دموکرات ها با حمله هیلاری کلینتون به سندرز

نیوزویک: ترامپ باید یک قدم بزرگ به عقب بردارد

چالش های دولت جدید لبنان

اصلاحات پوتین؛ استارت عملیات 2024

کدام یک از مسئولان کاخ‌نشین هستند؟

یاهونیوز: ایران نحوه انهدام ناوهای آمریکایی را تمرین کرده است

روحانی- جنتی؛ مساله انتخابات است

من هم «تایید» نشدم

90 نماینده با پرونده فساد اقتصادی! ‌کسی پاسخ‌گو است؟

ترکان: شانس اصلاح‌طلبان در انتخابات به خاطر کارنامه روحانی پایین است

رقابت برای فروش «میوه‌ ممنوعه»

با ردصلاحیت نامزدهای خبرگان رخ داد؛ رقابت آسان محمد یزدی در قم