راه ترقی

آخرين مطالب

سینمای مقاومت؛ گردانی دیگر برای وطن فرهنگی

سینمای مقاومت؛ گردانی دیگر برای وطن
  بزرگنمايي:

راه ترقی- صحبت از سینما در این روزها که سایه شوم جنگ و برجسته شدن مفهوم مقاومت پس از جنگ 8 ساله، بیش‌ازپیش برجسته گشته، شاید برای برخی مسئله‌ای در چندمین اولویت باشد اما حقیقت چیز دیگری است.

نگاهی به کارنامه درخشان سینمای مقاومت و ژانر برجسته آن یعنی سینمای دفاع مقدس گویای این نکته است که همواره باید برای سینما، اهمیت و کارکرد آن اولویتی درخور قائل شد. ژانر دفاع مقدس در سینمای مقاومت ایران نشان از برجستگی و اولویت سینما در روزهایی دارد که کار فرهنگی‌شان و جایگاهی برجسته داشته است و هم‌زمان با مجاهدینی که در میدان مبارزه و در زمین جنگ حاضر می‌شدند، فیلم‌های سینمایی با محوریت مقاومت نیز تولید و برای مردم ملجائی از امید و انگیزه بودند.

درخشش‌های نخستین

بعد از افول سینمای فیلمفارسی به مدد دگرگونی مفاهیم ارزشی و تغیر نگرش‌ها در سینمای ایران در دهه 50، نسل جدیدی از سینماگران بالا آمدند که در اواخر دهه 50 و اوایل 60 سینما را با جنگ شروع کردند. سینماگرانی که سینما برایشان تداعی جنگ، مقاومت، عدالت‌طلبی و ایستادگی در برابر تجاوز و جنگیدن برای مام وطن بود.

رسول ملاقلی پور، کمال تبریزی، ابراهیم حاتمی‌کیا، سیف الله داد، احمدرضا درویش، کیومرث پوراحمد، بهزاد بهزادپور، روح‌الله سهرابی و علی شاه‌حاتمی ازجمله کارگردان‌های پرکار و صاحب سبک سینمای دفاع مقدس هستند که شروع کار و تصاحب عنوان کارگردانی برای برخی از ایشان مصادف با تولید آثاری در ارتباط با جنگ و تقدیس مقاومت بود.

درواقع بخش بزرگی از عنوان فرهنگ یا کار فرهنگی در پشت جبهه‌ها را سینمای دفاع مقدس به‌عنوان اولین و برجسته‌ترین ژانر سینمایی ایران به دوش می‌کشد. چنانچه در همان روزهای آغازین جنگ تحمیلی، دو فیلم به نام مرز در سال 1360 و برزخی‌ها در سال 1361 ساخته شدند.

"مرز" نخستین فیلم داستانی و بلند سینمایی ایران (به کارگردانی جمشید حیدری و نویسندگی سیروس الوند) بود که درباره جنگ عراق با ایران ساخته شد و روی پرده آمد. روایتی که در آن اهالی یک روستای مرزی در برابر هجوم ارتش دشمن مقاومت کرده و با کمک یک استوار اخراجی ارتش به نام مختار آموزش نظامی می‌بینند و سرانجام با رهبری مختار بر ارتش دشمن پیروز می‌شوند.

شاید ایده اولیه این فیلم‌های سینمایی همانند امکانات آن برهه تاریخی حائز اهمیت نبوده و نقدهای زیادی بر آنان وارد باشد، اما همه این آثار یک تفکر برجسته داشتند و در یک هدف مشترک با یکدیگر هم‌داستان بودند و آن لزوم زنده نگه‌داشتن امید و تقدیس مبارزه بود. اهدافی که نتیجه جنگ، نشان از موفقیت این آثار در اهدافشان دارد.

فیلم‌های: نینوا (1367) رسول ملاقلی پور،  آوای غیب  (1363) سعید حاجی‌میری، پرواز در شب  (1365) رسول ملاقلی پور، انسان و اسلحه (1368) مجتبی راعی و در مسلخ عشق  (1370) کمال تبریزی 1370 ازجمله این آثار هستند. در همین زمان البته فیلم‌های موفق‌تری هم ساخته می‌شوند که اگرچه سناریو و خط داستانی ثابت و یکسانی دارند، اما با بهره‌گیری از جلوه‌های ویژه و فن‌هایی بهتر، مسیری هموارتری را می‌پیمایند؛ بلمی به سوی ساحل (1364) رسول ملاقلی پور، کانی مانگا  (1367) سیف الله داد، عقاب‌ها (1364) ساموئل خاچیکیان ، افق  (1367) رسول ملاقلی پور و عروسی خوبان (1367) محسن مخملباف  ازجمله این آثار هستند. در طول سال‌های جنگ دوربین‌های سینماگران روی صحنه‌های جنگی بیشتر زوم کردند و اگر گاهی هم گوشه چشمی به پشت جبهه داشتند، بازهم می‌خواستند، میدان جنگ را نشان دهد.

سینمای دفاع مقدس پس از دهه شصت یعنی از دهه 70 تا به امروز همچنان به مسیر خویش ادامه داده و به‌رغم فرازوفرودها و دوران ناگزیر رخوت، همچنان یکی از مهم‌ترین و ملی‌ترین ژانرهای سینمای ایران محسوب می‌شود. سینمای که در خلال 4 دهه گذشته آثار برجسته‌ای را ارائه داده است. آثاری که به تفکیک دهه می‌توان از برخی از آنان نام برد؛ از کرخه تا راین (1371) ابراهیم حاتمی‌کیا، سجاده آتش  (1372) احمد مراد پور، آخرین شناسایی  (1372) علی شاه‌حاتمی 1372، کیمیا  (1373) احمدرضا درویش ، سفر به چزابه  (1374) رسول ملاقلی‌پور،  بوی پیراهن یوسف (1374) (ابراهیم حاتمی‌کیا، لیلی با من است (1374)، آژانس شیشه‌ای (1376) ابراهیم حاتمی کیا و روبان قرمز (1377) ابراهیم حاتمی کیا، از آثار برجسته دهه 70، دیوانه‌ای از قفس پرید (1381) احمدرضا معتمدی، خداحافظ رفیق (اپیزود اول)، خداحافظ رفیق (اپیزود دوم)  وخداحافظ رفیق (اپیزود سوم) (1382) بهزاد بهزادپور، گیلانه (1383) رخشان بنی اعتماد و میم مثل مادر (1385) رسول ملاقلی پور، از آثار برجسته در دهه 80 و سیزده 59 (1390) سامان سالور، ملکه (1391) محمدعلی باشه آهنگر و تنگه ابوقریب (1396) بهرام توکلی از آثار برجسته دهه 90 می‌باشند.

سینمای مقاومت

سینمای مقاومت مفهومی عام‌تر از سینمای دفاع مقدس دارد چراکه اگر سینمای دفاع مقدس را سینمایی در تقدیس دلاوری‌ها و رشادت طلبی‌های ایرانیان در جنگ تحمیلی قلمداد کنیم، سینمای مقاومت شامل همه انواع مبارزه با ظلم در همه جای جهان و در همه زمان‌ها  است. بر این اساس سینمای ایران بعد از انقلاب موازی با کار سینماگرانی که رشادت‌ها و مباحث جنگ عراق را به تصویر می‌کشیدند به دادخواهی سایر مظلومان جهان پرداخت و صدایی برای انعکاس تظلم خواهی و تقدیس مقاومت شد. جرقه‌های نخستین سینمای مقاومت هم در همین زمان برجسته شد و سینماگران ایرانی به تولید آثاری در حوزه مشغول شدند.  

نگاهی به فیلم‌های مقاومت

سرب (1367)؛ مسعود کیمیایی نخستین فیلم‌سازی است که دربارهٔ مسئله فلسطین فیلم ساخته؛ وی موضوع مهاجرت یهودیان ایرانی به ارض موعود(اسرائیل) در سال 1330 را دست‌مایه ساخت این فیلم کرده است.

آتش پنهان (1369)؛ آتش پنهان به کارگردانی حبیب کاووش، فیلمی است که مناسبات اسرائیل و رزمندگان فلسطینی را به نمایش می‌گذارد.

بازمانده (1373)؛ سیف‌الله داد سومین فیلم‌ساز ایرانی است که دفاع فلسطینیان از وطن خود را دستمایهٔ ساخت فیلمی کرده که در آن به اشغال فلسطین توسط صهیونیست‌ها به‌عنوان یکی از مسائل مهمی که توسط جامعه جهانی مغفول واقع‌شده است می‌پردازد.

لبنان عشق من (1374)؛ به کارگردانی حسن کاربخش داستان ماری، امدادگری فرانسوی است که همراه با نیروهای صلیب سرخ به کمک آسیب دیدگان جنگ اسراییل و لبنان آمده است. او و همکارانش هنگامی‌که تعدادی از بچه‌های بی‌سرپرست را از خیابان جمع کرده‌اند، توسط نیروهای اسراییلی در جاده متوقف می‌شوند. اسراییلی‌ها که حضور نیروهای صلیب سرخ را به‌عنوان شاهدان جنایت‌های خود مزاحم می‌بینند، آمبولانس را منفجر می‌کنند. ولی ماری موفق به فرار می‌شود.

قاعده بازی(1376)؛ ساخته سیدعبدالرضا نواب صفوی داستان یک هواپیمای 474 است که از وین عازم تل آویو است، توسط نیروهای مبارز فلسطینی ربوده می‌شود. دولت صهیونیست برای استفادهٔ تبلیغاتی، ترجیح می‌دهد که مسافران به نحوی از بین بروند اما مبارزان فلسطینی برای نجات جان مسافران نقشهٔ صهیونیست‌ها را خنثی می‌کنند.

هفت‌سنگ (1376)؛ ساخته سیدعبدالرضا نواب صفوی داستان دیوید پسر خاخام الیاس مشوه شمعون پس از سال‌ها اقامت در هلند و پایان تحصیلاتش برای زیارت و ملاقات با شخصی به نام شیخ کریم وارد فلسطین می‌شود. خاخام که قصد دارد پسرش را در الخلیل نگه دارد و برای آیندهٔ او در دستگاه حکومتی صهیونیست‌ها امیدها دارد، دیوید را به مقامات معرفی می‌کند اما مأموران موساد که از مقاصد ضدصهیونیستی دیوید مطلع شده‌اند به دنبال او می‌روند.

چشمان آبی زهرا(1381)؛ سعید سلطانی در «چشمان آبی زهرا» درواقع روایتی نمادین از به وجود آمدن کشور جعلی اسرائیل را ارائه می‌کند. به این معنی که تئودور(فرزند یکی از مقامات اسرائیلی)، به‌عنوان یک کودک ناقص‌الخلقه، استعاره‌ای از رژیم صهیونیستی است که با دزدیدن اجزای سایرین در پی زنده نگه‌داشتن خود است.

قناری(1382)؛ جواد اردکانی در فیلم «قناری» سعی در بازنمایی این مطلب دارد که با اشغال فلسطین توسط صهیونیسم جای آرامی برای زندگی باقی نمانده است.

هیام (1382)؛ محمد درمنش در فیلم «هیام»، عشق به وطن و مقاومت در برابر اسرائیل را دستمایهٔ ساخت این فیلم قرار داده است.

زخم زیتون (1383)؛ این فیلم که توسط "محمدرضا آهنج" کارگرانی شده داستان زنی است که همسرش از مبارزان علیه اشغالگری اسرائیل است. وی که با حضور همسرش در جهاد علیه اسرائیلی‌ها مخالف است، در اثر اتفاقی مجبور می‌شود خودش نیز در جریان مبارزه قرار بگیرد.

تولدی دیگر(1386)؛ ساخته عباس رافعی، داستان زهیر ملوان جوانی است که برای کسب درآمد بیشتر از لبنان خارج‌شده و در یک کشتی که عازم آفریقای جنوبی است مشغول به کار است. وی هنگامی‌که باخبر می‌شود همسرش در جنگ گم‌شده به لبنان برگشته و به جستجوی همسرش می‌پردازد.

بیگانگان(1388)؛ فیلم سینمایی بیگانگان به کارگردانی عباس رافعی به زبان‌اصلی عربی و با حضور عواملی از کشورهای آلمان، سوریه، لبنان و مصر در شهرهای لاذقیه، جولان و دمشق فیلم‌برداری شده و در مورد دختر و پسری است که در آستانه ازدواج هنگام فرار با خانواده‌های خود در بندر حیفا یکدیگر را گم می‌کنند. جستجوی آن‌ها برای یافتن یکدیگر 40 سال طول می‌کشد. در خلال این جستجو تاریخ کشور فلسطین و جریان اشغال آن توسط صهیونیست‌ها روایت می‌شود.

شکارچی شنبه(1388)؛ پرویز شیخ‌طادی در این فیلم ماجرای استحاله فکری و ذهنی یک کودک و حرکت از فطرت پاک انسانی تا تبدیل‌شدن به موجودی خشن، خطرناک و خون‌ریز را به تصویر کشیده است. این فیلم درواقع در مورد آموزش‌های ایدئولوژیک صهیونیسم به فرزندان خود می‌باشد.

14) سی‌وسه روز (1389)؛ به کارگردانی جمال شورجه روایتی واقعی از مقاومت یک روستای مجاور با اسرائیل است که از حمله اسرائیلی‌ها به دیگر جناح‌های مقاومت جلوگیری می‌کند.

ریسمانی نزدیک‌تر از رگ (1390)؛ اثری اقتباسی برگرفته از رمانی به همین نام است که توسط «عبدالقدوس الامین» نوشته شده است. این فیلم داستان زندگی یک خانواده لبنانی در طول 16 سال اشغال جنوب لبنان است که درواقع نگاهی به مقاومت مردم در این کشور دارد. مسعود اطیابی کارگردان اثر، برای این فیلم توانست جایزه بهترین فیلم بیداری اسلامی سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر را از آن خود کند.

اثرگذار و اثرپذیر

درنهایت باید گفت که همچنان که سینما از شرایط و احوالات زمان و مکان خویش اثر می‌پذیرد و این جریان‌ها به سینما، شکل و قالب آن جهت می‌دهند اما سینما یکسره منفعل نیست و قدرت اثرگذاری برجهان پیرامون خود در مفهوم خرد و تمام جهان در معنای عام را دارد. درجایی که کشوری نیاز دارد تا به مقاومت ادامه دهد و همچنان امیدوار باشد، سینمای دفاع مقدس شکل می‌گیرد تا مردم را همچنان امیدوار و سرپا نگه دارد؛ و درجایی که صدای مظلومی شنیده نمی‌شود، سینمای مقاومت به کمک می‌آید تا از مرزهای دیگری، دردهای انسان‌هایی را به تصویر بکشد که توان فریادزدن و رساندن صدایشان به جهانیان را ندارند.

سینمای مقاومت به‌سان گردان دیگری است که اگرچه لباس جنگی ندارد، اما در جنگ حضور دارد و مهماتش اثرگذاری بر ذهن‌هاست؛ چه برای مردمی که مقاومت می‌کنند نوید امید است و چه برای آنان که ظلم می‌ورزند، نماد عدالت‌طلبی و پایان شبه سیاه.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تعداد جان باختگان کرونا در کشور به 4 هزار و 110 نفر رسید

بحران کرونا نشان داد «خانواده بودن» را خوب بلد نیستیم

رایزنی رییس مجلس ترکیه با لاریجانی برای مهار کرونا

اظهار تأسف عمیق سخنگوی وزارت خارجه از تصمیم دولت مجارستان برای اخراج 17 دانشجوی ایرانی

صندوق‌بین‌المللی پول و مهلکه «تروریسم درمانی»

تصویب آیین‌نامه هیات امنایی شدن 21 مجموعه ملی در هیات وزیران ‌

قدردانی معاون پارلمانی رییس‌جمهوری از مجلس شورای اسلامی

ارائه خدمات به بیماران کرونا مستلزم دریافت اعتبار نیست

طرح ترافیک باید تا زمان ریشه کنی کرونا متوقف شود

فسخ قرارداد با کولاکوویچ به نفع والیبال ایران بود

ملت ایران در آزمون کرونا خوش درخشید/جهش تولید برای کشور حیاتی است

امکان بهره‌مندی دانشجویان دانشگاه آزاد از امتیاز «میهمان درسی»

هشدار معاون وزیر به فدراسیون فوتبال

لیگ قهرمانان آسیا در ماه آگوست از سرگرفته می شود

دبیرکل سازمان جهانی بهداشت: کروناویروس را سیاسی نکنید

احتمال وقوع سیل در تهران/ دستگاه‌ها در حالت آماده‌باش قرار گیرند

1.6 میلیارد دلار ایران آزاد شد

تسلیت لاریجانی به تولیت آستان قدس رضوی

حضرت مهدی(عج)؛ الگویی مجسم از کمالات انسانی

ویروسی کوچک ... اما به اندازه دنیا

نایب رییس فدراسیون وزنه‌برداری: تکلیف وزنه‌برداری زنان مشخص نیست

والدین به فرزندان برای کاهش اضطراب ناشی از کرونا کمک کنند

تعطیلی مدارس تاثیر چندانی در مهار کرونا ندارد

مراقب بیمارمان باش، من مراقب تو

رشد شاخص بورس در سومین هفته بهار

ساز و کار مرخصی کارمندان دولت در شرایط کنونی چگونه است؟

رستاک در شب سیزدهم نوروزخانه

دعای افتتاح، مدرسه عالی انتظار است

به جز مهر، به جز عشق دگر هیچ نکاریم

اجرای پانزده پروتکل با نگرش بومی برای کنترل محیطی کرونا در کیش

اعلام ساعت کاری موسسات بیمه‌ای در کیش

هشدار متخصصان نسبت به مصرف بی‌رویه مکمل‌ها برای پیشگیری از کرونا

نماینده مجلس: کرونا بر درآمدهای دولت تاثیرگذار بوده است

رئیس جمهوری درگذشت همشیره حجت‌الاسلام والمسلمین مروی را تسلیت گفت

رئیس‌جمهوری اولویت‌های وزارت جهاد کشاورزی را ابلاغ کرد

با تصویب شورای عالی کار ؛ حداقل دستمزد کارگران 21 درصد تعیین شد

با تصویب شورای عالی کار ؛ حدقل دستمزد کارگران 21 درصد برای سال 99 تعیین شد

فرانسه به دنبال چیست؟

استقرار گسترده تجهیزات نظامی آمریکا در کردستان عراق

فارین پالیسی: کرونا به روند تغییرات تاریخی شتاب می‌بخشد

ویروس کرونا با دانمارک چه کرده است؟

مشاغلی که پای کرونا قربانی شدند

صندلی لاریجانی به قالیباف می‌رسد؟

میانجیگری دردسرساز ترامپ

تلاش آمریکا برای حفظ تحریم ها در بحبوحه مبارزه با کرونا

نخست وزیر بریتانیا در ICU

مردم به شهرداری برای جلوگیری از شیوع کرونا کمک کنند

وداع تدریجی با قرنطینه در اروپا

اینجا، زندگی کرونا نمی‌شناسد

مقایسه برنامه‌های حمایتی ایران با دیگر کشورهای درگیر کرونا