راه ترقی

آخرين مطالب

انقلاب اسلامی و ضرورت بازگشت به ارتباطات آیینی فرهنگی

انقلاب اسلامی و ضرورت بازگشت به ارتباطات آیینی
  بزرگنمايي:

راه ترقی- دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در روز یکشنبه 21 بهمن ماه سال جاری میزبان نشستی با عنوان آینده اجتماعی ایران در دهه پنجم انقلاب اسلامی» بود. در این نشست جامعه شناسان و اساتید علوم اجتماعی به بررسی دیدگاه‌های خود در زمینه آینده اجتماعی ایران پرداختند.

در ادامه مواضع و دیدگاه‌های عبدالله بیچرانلو قابل توجه است.

همه مباحث مطرح شده در رابطه با آینده اجتماعی ایران در دهه پنجم را می‌توان از منظر علم ارتباطات حول تغییراتی طبقه بندی کرد که در این حوزه رخ می‌دهد. ریشه این مشکلاتی که امروزه در حوزه آسیب‌شناسی در روند انقلاب اسلامی در این رویکرد وجود دارد و همه هم آن را به نوعی طبیعی می‌دانند، این است که انقلاب مبتنی بر ارتباطات «آیینی» شکل گرفته که با حضور و مشارکت مردم رخ داده بود.

این ارتباط به تدریج دچار آسیب شد و از ارتباط آیینی به ارتباط «انتقالی» تغییر شکل داد. از آن جا که انقلاب ما یک انقلاب مردمی بوده است، لذا به نظر من کاربرد کلمه «انقلاب» چندان مناسب نیست و به همین دلیل من ترجیح می‌دهم تا کلمه نهضت را به جای انقلاب به کار ببرم.

امام هم تا زمانی که انقلاب نشده بود کلمه نهضت را به کار می‌برد، چون مفهوم نهضت مفهوم برخاستن و خیزش‌های مبتنی بر آگاهی است. از اینرو می‌توان گفت معنایی را که مردم از دل این ارتباطات آیینی می‌گرفتند، بسیار آگاهی بخش بوده است. همین آگاهی بخشی منجر به مشارکت و در واقع تغییر در ساختار شده و به همین دلیل من انقلاب را از جنس آگاهی معنا می‌کنم نه در معنای انقلاب (به معنای عمومی) که تغییر در نظام اقتصادی و سیاسی جامعه است.

در واقع، جنس انقلاب اسلامی ایران هم به نوعی تغییر در آگاهی مردم بود. این تغییر در آگاهی مردم بود که تغییرات دیگر را ایجاد کرد و تغییر از جنس تخریب و رادیکالیسم که در کشورهای دیگر هم سابقه داشت، نبود. اتفاقی که افتاد این بود که زمانی در اوج مشارکت و همبستگی بودیم و دلیل آن از نظر علمی ارتباطات آیینی بود. در زمان انقلاب ارتباط آیینی محور ارتباطات فرهنگ بود که همبستگی اجتماعی را ایجاد می‌کرد.

مکان‌هایی به مانند مسجد، مدرسه و حسینیه همه از نهادهای فرهنگی بودند که با دعوت از مردم و حضور و مشارکت مردم، مشارکت و همدلی را هم افزایش می‌دادند. به تعبیری می‌توان گفت بسیج از دل مسجد بیرون آمد، جنگ را مساجد و حسینه‌ها و فضاهای آیینی اداره کردند، ولی ما متاسفانه بعد از جنگ ارتباطات انتقالی را جایگزین ارتباطات آیینی کردیم که تمرکزش بر رسانه‌های جمعی بود.

یعنی ما از آن حالت افقی که با مردم و مشارکت مردم ارتباط می‌گرفتیم، به یک ارتباط از بالا و پایین تغییر دادیم که با واسطه صورت می‌گرفت. در ارتباط آیینی که به شکلی بی واسطه بود و نمود آن را هم به خصوص در زمان جنگ و در زمان انقلاب به وضوح می‌دیدیم، بعد از گذشت مدت زمانی مشخص با ارتباطی از طریق واسطه‌های الکترونیکی به ویژه تلویزیون جایگزین کردیم.

بدین ترتیب بین مردم و حاکمیت آن چیزی اتفاق افتاد که ما از آن به عنوان شکاف نام می‌بریم. این سیاستی بود که سیاست گذاران ایجاد کردند و سیاست فاصله با مردم را در پیش گرفتند. این فاصله به تدریج در دهه 70 و 80 تشکیل شد و مردم آرام آرام مسئولان را در بین خود کمتر دیدند و دسترسی کمتری هم با آن‌ها داشتند. مسئولین با زندگی مردم و مشکلات‌شان کمتر ارتباط گرفته و کمتر توانستند آن را لمس کنند.

هرچند بهترین گزارش‌ها از حاشیه نشینی و فقر به مسئولین و مدیران می‌رسد، ولی از آن جا این گزارش‌ها با واسطه به آنها می‌رسد چندان تغییری در وضعیت آن‌ها شکل نمی‌گیرد. وقتی ارتباط مسئولین در فضای واقعی و نفس به نفس و بی‌واسطه نبوده و مشکلات را درک نکنند و هرچقدر رسانه‌ها با واسطه الکترونیکی با آن ها صحبت کنند آن تاثیر و معنای حقیقی و کنه ماجرا که باید برای مسئول شکل بگیرد اتفاق نمی‌افتد. 

در این شرایط مسئولان نمی‌آیند درک درستی از مشکلات و مسائل داشته باشند. در واقع مشکلات مردم در وجود مسئولان اثری نخواهد داشت. یک ضرب المثلی در تاریخ وجود دارد که می گوید: گذشته چراغ راه آینده است.

بدین ترتیب اگر روند پژوهی نکنیم در مورد آینده نمی‌توانیم صحبت کنیم. امروزه روند تاریخی هم که وجود دارد همین را نشان می‌دهد. ما در ابتدا مبتنی بر ارتباط آیینی و مشارکت با مردم صحبت می‌کردیم که این روند در دهه اول انقلاب به تدریج در دهه دوم و سوم کمرنگ‌تر شد. این رخداد در حالی به وقوع پیوست که شبکه‌های تلویزیونی افزایش پیدا کردند.

تبلیغات سیاسی و پروپاگاندا به جای گفتگو و مشارکت با جامعه، مردم را قانع می‌کرد و مردم هم به صورت انبوه به پای صندوق رای آمده و به صورت انبوه در تظاهرات و راهپیمایی‌ها شرکت می‌کردندد. اگر در مورد آینده انقلاب نگران هستیم و می‌خواهیم تا چشم انداز آن برای ما مثبت باشد باید به ارتباطات آیینی برگردیم. البته نه به این معنی که از رسانه‌های جمعی استفاده نکنیم بلکه ضمن حفظ کارکرد آن‌ها نظیر اطلاع رسانی و سرگرمی که دارند، برای اقناع مردم، درک و جلب مشارکت آن‌ها به ارتباطات آیینی روی بیاوریم.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

هفتادمین جشنواره فیلم برلین میزبان سینماگران ایرانی

از آذربایجان تا کردستان در شب موسیقی زنان

در ارزیابی عملکرد کارمندان باید به ایجاد انگیزه در آنان توجه کرد

حضور متفاوت گروه‌های مازندرانی در جشنواره موسیقی فجر

هنرهای تجسمی مأمنی برای اندیشیدن و مانایی است

ایرانیان در ایجاد تمدن بشری، اخلاق و فرهنگ سهم مهمی داشته‌اند

دولت زمینه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در گردشگری را فراهم می‌کند

دریافت پول بابت «عیدی» و «پیک نوروزی» ممنوع/دانش‌آموزان مهاجر، مشکل جدید آموزش و پرورش

بهترین‌های موسیقی ایران و ترنم «چکاوک»

جشنواره موسیقی فجر شب چهارم را چگونه گذراند؟

شتاب در رشد اجتماعی بانوان ایران محصول انقلاب اسلامی است

چند نکته درباره نشست خبری رئیس‌جمهور

جشنواره سی‌وهشتم تئاتر فجر؛ 11 گام در11 روز

اجراهای شب پنجم جشنواره موسیقی فجر، رستاک هفت رنگ و اتریشی بنفش

هشت گام موفق طی 9 ماه پیش از جشنواره تئاتر فجر

نگرانی همراه همیشگی دانش‌آموزان در مدارس غیراستاندارد

از امروز؛ آغاز به‌کار بخش پژوهش در جشنواره موسیقی فجر

شب استقبال دولتمردان از جشنواره موسیقی فجر

جوانان، مخاطب اصلی رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب/وجود نگاه آسیب گرانه در اندیشه انقلابیون

عطر گیسوی مادر در انبوه جمعیت تالار وحدت

گردشگری پل ارتباطی شناخت و پیوند ملت‌هاست

اعزام زمینی به عتبات از 26 بهمن آغاز می‌شود

9 ژئوسایت جدید در قشم به فهرست جهانی یونسکو افزوده می شود

انقلاب اسلامی و ضرورت بازگشت به ارتباطات آیینی

آغاز سی‌وپنجمین جشنواره موسیقی فجر با پاپ

فضای کتابخوانی از طریق مساجد گسترش می‌یابد

اساس بی‌عدالتی‌ها در نابرابری فرصت‌های آموزشی است

تئاتر زیر سایه سنگین سینما

اسکار 2020 برندگان خود را شناخت

تاوان سنگین یک تصمیم

اختتامیه‌ی جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر فردا در تالار وحدت

همایش بیانیه گام دوم انقلاب و تمدن نوین اسلامی برگزار می‌شود

جشنواره‌های فجر؛ ستایش ستم‌ستیزانی که به سِلاح هنر، صَلاح سرزمین خویش را رقم زدند

پس‌لرزه‌های یک نشست؛ گلایه وزیر فرهنگ از اظهارات حاتمی‌کیا

رییس جمهوری مناسبت‌های جدید تقویم 99 را ابلاغ کرد

رونق گردشگری بازار صنایع‌دستی را پررونق می‌کند

وزیر ارشاد به جشنواره موسیقی فجر پیام داد

حاجی میرزایی: آموزش‌وپرورش از تعامل با وزارت فرهنگ استقبال می‌کند

خط باریک قرمز؛ غیرممکن‌هایی که ممکن می‌شوند

سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در قاب اعداد؛ آمار و ترین‌ها

از همنشینی حافظ و سعدی با مارکز و شکسپیر تا اتوبوس آتش‌گرفته

ولنتاین؛ تهاجم یا کمبود فرهنگی؟

واکاوی مطالعات نظری تمدن نوین اسلامی و ورود به عصر جدید

بی حاشیه شروع شد، پرحاشیه به پایان رسید

هفتمین روز جشنواره فجر؛ بیشترین اجرا در بخش خیابانی و دیگرگونه‌ها

300 گروه سرود در نخستین مهرواره «نغمه های روشن فردا» شرکت کردند

پایان صدرنشینی زنان و درخشش رادیوی جنگ پس از سال‌ها

ایران؛ رکورددار ثبت جهانی شهرهای صنایع دستی

شکست تحریم جشنواره فجر با حضور حداکثری

نگاه ویژه‌ای باید به ورزش دانش‌آموزان شود