راه ترقی

آخرين مطالب

فاصله کلانشهرها با اندازه کارا و مشکلاتی که ایجاد می‌شود اجتماعی

فاصله کلانشهرها با اندازه کارا و مشکلاتی که ایجاد می‌شود
  بزرگنمايي:

راه ترقی- امروزه، شهرها، در حال بزرگ شدن هستند و علاوه بر افزایش فیزیکی ابعاد این اَبَر اجتماع‌ها، جمعیت آن‌ها نیز به‌طور فزاینده‌ای در حال رشد است. مهاجرت از روستاها به شهرها نیز، امری است که در کشورهای درحال‌توسعه ادامه دارد و این امر باعث تمرکز جمعیتی در شهرها می‌شود. شهرها مراکز عمده فعالیت اقتصادی هستند و پایگاهی برای تولید به شمار می‌آیند. به‌طوری‌که در کشورهای توسعه‌یافته، سهم بزرگی از تولید ناخالص داخلی در محدوده شهری آن‌ها صورت می‌گیرد. طبق پیش‌بینی بانک جهانی در سال 2019، حدود 16 درصد از کل تولید ناخالص داخلی جهان، تقریباً در 30 شهر بزرگ دنیا متمرکز خواهند شد.

البته بنا بر اعتقاد صاحب‌نظران، رشد و توسعه شهری، تا جایی معین، زمینه پیشرفت را فراهم می‌کند و از یک نقطه به بعد، زیان‌های این رشد، فراتر از فواید آن خواهند بود. ازاین‌رو، این سوال مطرح می‌شود که اندازه شهر کارا چقدر است؟ برخی بزرگ شدن شهرها را لازمه پیشرفت می‌دانند و برخی با این موضوع مخالف هستند. جمعیت فزاینده شهرها خصوصاً در کشورهای درحال‌توسعه و ارتباط آن با رشد اقتصادی و منافع حاصل از شهرنشینی به همراه نارضایتی اغلب ساکنان شهر، به دلیل اثرات سرریز افزایش جمعیت مانند: آلودگی، اجاره‌بهای بالای مسکن، ترافیک سنگین، آلودگی صوتی و غیره، موجب توجه متخصصان اقتصاد شهری به‌اندازه کارای شهر شده است؛ اندازه‌ای که هم متضمن رشد اقتصادی باشد و هم کاهش رفاه ساکنان را به همراه نداشته باشد.

در رابطه با این موضوع، یکی از محققان کشور به انجام مطالعه‌ای پرداخته که در آن سعی شده است با توجه به اوضاع اقتصادی ایران، مقاوم‌سازی اقتصاد شهری از طریق دستیابی به جمعیت کارای شهری، مورد تحلیل واقع شود.

در این تحقیق، برای برآورد اندازه کارای شهر، تابع مازاد برآورد شد. برای برآورد تابع مازاد، تابع منافع و هزینه‌های شهر، به‌طور مجزا تصریح و تخمین زده شدند. همچنین تابع منافع کل، تابعی از سطح قیمت‌ها، تولید نهایی نیروی کار و جمعیت شهر است و تولید نهایی نیروی کار، تابعی از محیط فعالیت در شهر به‌حساب می‌آید.

یافته‌های این پژوهش نشان‌دهنده آن هستند که جمعیت شهر تهران، از سطح کارای خود عبور کرده و نزدیک کردن اندازه کارا به‌اندازه واقعی یا نزدیک کردن اندازه واقعی به اندازه کارا با کنترل جمعیت شهر می‌تواند اقتصاد شهر و در نتیجه، اقتصاد ملی را مقاوم‌تر کند.

بر اساس این نتایج، تنها سیاست‌های کنترلی برای مقاوم‌سازی اقتصاد شهر، جوابگو نیستند و سیاست‌های توسعه ارائه خدمات شهری و زیرساخت شهری برای افزایش ظرفیت گنجایش شهر، توسط محققان توصیه شده‌اند.

در این خصوص، ناصر یارمحمدیان، استادیار گروه اقتصاد و کارآفرینی دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی دانشگاه هنر اصفهان می‌گوید: «نتایج نشان دادند همه شهرهای مورد مطالعه، از وضعیت کارای خود عبور کرده‌اند؛ به‌طوری‌که نسبت اندازه واقعی به اندازه کارا برای کلان‌شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و اهواز به ترتیب برابر با 3.4، 3.3، 3.1، 3.3، 2.3 و 3 هستند.

همچنین هیچ‌یک از شهرهای مورد مطالعه، به سطح پایدار خود نرسیده‌اند. هرچند نزدیک‌ترین شهرها به اندازه پایدار خود به ترتیب شهرهای تهران، مشهد و اهواز هستند».

این محقق می‌افزاید: «مطابق با نظریات، برای اندازه کارای شهر می‌توان سطحی از جمعیت را تصور کرد که در آن منافع نهایی برابر با هزینه نهایی هر ساکن منطق شهری است. در این وضعیت کارایی به حداکثر رسیده و از نظر برنامه‌ریز مرکزی، وضعیت بهینه رخ می‌دهد».

بر اساس یافته‌های این پژوهش، ازآنجاکه سکونت در شهرها توأم با اثرات خارجی است، وجود این اثرات، منجر به شکل‌گیری شکاف بین منافع خصوصی و منافع اجتماعی می‌شود. بنابراین نیروهای بازاری در شهرها موجب ایجاد تمایلات خصوصی برای سکونت در شهر می‌شود که این تمایلات در خلاف جهت منافع اجتماعی و تمایلات برنامه‌ریز اجتماعی قرار می‌گیرد.

به عقیده یارمحمدیان: «ازاین‌رو، سطح تعادلی که در شهرها رخ می‌دهد معمولاً در سطح جمعیتی بالاتری از وضعیت کارا و بهینه قرار می‌گیرد. با این‌حال می‌توان وضعیتی را تصور کرد که در آن، متوسط منافع خالص، منفی می‌شود؛ به عبارتی، همه از حضور در شهر، زیان می‌بینند. به‌طوری‌که اثرات خارجی منفی، برابر یا بیش از میزان منافع خصوصی است که افراد از سکونت در شهر کسب می‌کنند. این آستانه، اندازه پایدار تعریف می‌شود».

این یافته‌ها که به اعمال سیاست‌های توسعه ارائه خدمات شهری و زیرساخت شهری برای افزایش ظرفیت گنجایش شهر به همراه سیاست‌های کنترلی برای مقاوم‌سازی اقتصاد شهر اشاره دارند، به‌صورت مقاله‌ای علمی پژوهشی در نشریه «اقتصاد و مدیریت شهری» به چاپ رسیده‌اند.

این نشریه علمی پژوهشی، در قالب فصل‌نامه توسط انجمن علمی اقتصاد شهری ایران منتشر می‌شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اعتبار200 میلیاردی برای پژوهشهای شهرداری/لزوم متمرکز کردن پژوهشها

هوای پایتخت ناسالم برای گروه های حساس/ شهر ری با شاخص 160 آلوده ترین منطقه

زالودرمانی و حجامت مورد تایید وزارت بهداشت است

حکم محکومیت نجفی صادر شد

از تبدیل برخی املاک بنیاد مستضعفان به فضای سبز تا حل برخی مسائل فی مابین با شهرداری

آموزش‌های پیشگیری از اعتیاد بر حشیش و گل متمرکز است

باز کردن فضا برای حضور سرمایه گذاران بخش خصوصی

شهردار تهران نسبت به تکمیل پروژه‌های نیمه تمام اهتمام داشته باشد

وضعیت طرح تحول سلامت در سال آینده/واکنش به بودجه 99

افزایش 4 برابری کودک همسری در برخی نقاط کشور بدنبال افزایش وام ازدواج

ابتکار: القای ناکارآمدی انتخابات خطرناک است

همه‌گیری آنفلوآنزا تا 2 هفته دیگر فروکش می‌کند

هوشمند سازی تهران نباید یک ژست باشد

حمل و نقل از سرفصل‌های برنامه منسجم تهران هوشمند

افزایش بیماران ICU به دنبال شیوع آنفلوانزا

فعالیت‌های اقتصادی منجر به پیشگیری از جرم می‌شود

تغییر مدیران در شهرداری تهران امری طبیعی است

تاثیر هنر پنجم بر سلامت روان

شهردار تهران: هیچ عقل سلیمی موافق افزایش کرایه‌های حمل و نقل عمومی نیست

روایت فرمانده ناجا از سهمیه‌بندی بنزین و اتفاقات پس از آن

کارگران چند شیفت در روز کار می‌کنند

روحیه بیماران تحت تاثیر فرسودگی شغلی پرستاران

واکنش دیوان عدالت اداری به اعتراض دولت به ابطال مصوبه تعیین محل‌های تجمعات مردمی

برای اعتمادسازی بیشتر از همه ظرفیت‌های جامعه استفاده کنیم

پیمانکاران شهرداری‌ها به بهره‌کشی از کودکان پایان دهند

توضیح استاندار تهران درباره تعداد بازداشت‌شدگان و اظهارات فرماندار شهر قدس

لایحه «تضمین آزادی­ اجتماعات و راهپیمایی­‌ها» آماده طرح در دولت

قاچاق دارو از کشور افزایش یافته است

رونمایی از اپلیکیشن های مختلف در حوزه شهر هوشمند/ حرکت به سمت شهر هوشمند بر مبنای چالش ها و نیازهای تهران

لایحه تامین امنیت زنان، موثر اما ناکافی

آلودگی هوا افسردگی را تشدید می‌کند

ثبت تهران به عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان

بی‌توجهی به استانداردهای زیست محیطی از دلایل اصلی آلایندگی در کلانشهرهاست

ورود مجمع تهران به آلودگی هوای پایتخت/ادارات تعطیل شوند

افراد واجد شرایط حتما واکسن آنفلوآنزا بزنند

اورژانس در میادین اصلی شهر تهران مستقر شد

ابتکار: با تحقق رشد اقتصادی می‌توان با ناامنی مقابله کرد

مشاور وزیر بهداشت منصوب شد

شهرداری از روزمرگی و کرختی رنج می برد

توضیحات استاندار تهران در خصوص خسارات و دستگیرشدگان ناآرامی‌های اخیر

آموزش پزشکی در کشور باید جامعه محور شود

مبنای شناسایی مشمولان دریافت یارانه حمایت معیشتی اعلام شد

حناچی: خسارت اغتشاشات اخیر در تهران ناچیز است

زنان چگونه سرعت پوکی استخوان را مهار کنند؟

برگزاری اجتماع بزرگ مردم تهران

جاماندگان از حمایت معیشتی در سامانه‌ای دیگر ثبت‌نام کنند

اعلام جزئیات ثبت‌نام داوطلبان انتخابات یازدهمین دوره مجلس

247 هزار زن خانه‌دار تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی قرار دارند

رییس جمهوری عزادار شد

پیام وزیر بهداشت به مناسبت هفته بسیج