راه ترقی

آخرين مطالب

غیرمتعهدهای جهان و راه دشوار آزادی سياسي

غیرمتعهدهای جهان و راه دشوار آزادی
  بزرگنمايي:

راه ترقی- پس از پایان یافتن جنگ جهانی دوم در سال 1945 میلادی و با آغاز دوران موسوم به «جنگ سرد»، ابرقدرت های شرق و غرب برای قدرت نمایی هر چه بیشتر و پیروزی در این جنگ به یارگیری سیاسی روی آوردند. در این میان، گروهی از کشورها برای تامین امنیت سیاسی و اقتصادی خود به ایالات متحده پناهنده شدند و «بلوک غرب» نام گرفتند و گروه دیگری از کشورها نیز به سرپرستی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تلاش کردند کشورهای ویران خود را بازسازی کنند و «بلوک شرق» نامیده شدند. در نیمه دوم قرن بیستم پیمان‌های نظامی، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به راهبری آمریکا و شوروی منعقد شد و کشورهایی که در این دو بلوک قرار داشتند نیز در سایه آنها قرار گرفتند. از مهم ترین این پیمان ها می توان به «ناتو» (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی) و پیمان نظامی «ورشو» اشاره کرد.

در این میان کشورهایی نیز بودند که نمی خواستند در هیچیک از این دو جبهه وارد شوند و منافع ملی خود را براساس منافع و ایدئولوژی کمونیسم یا لیبرال سرمایه داری ابرقدرت های شرق و غرب تنظیم کنند. این کشورها سیاست «موازنه منفی» را در پیش گرفتند و بر اساس منافع ملی خود با هریک از کشورهای شرق و غرب ارتباط برقرار کردند.

** کنفرانس «باندونگ» و شکل گیری تفکر «عدم تعهد»

نخستین بار در سال 1955 بود که شهر باندونگ در کشور اندونزی میزبان تعدادی از سران کشورهای آسیایی و آفریقایی بود. «احمد سوکارنو» رییس جمهوری وقت این کشور، میزبانی این اجتماع جهان سومی را بر عهده گرفت و «جواهر لعل نهرو» نخست وزیر وقت هند، رهبر این کنفرانس بود. این اولین بار بود که کشورهای نوپای آسیایی و آفریقایی که به تازگی طعم استقلال را می چشیدند دورهم گرد آمده بودند.

در واقع، کنفرانس «باندونگ»، مقدمه ای بود برای خلق «جنبش عدم تعهد» یا Non-Aligned Movement موسوم به NAM. در کنفرانس آن سال، 29 کشور شرکت کردند و نزدیک به یک میلیارد نفر حاضر شدند. چون این رویداد اندکی بعد از استقلال هند روی داد می توان گفت، اندیشه عدم تعهد متاثر از افکار «مهاتما گاندی» معروف به «پدر هند» بود.

** بلگراد و تولد رسمی جنبش غیرمتعهدها

جنبش غیرمتعهدها در سال 1961 میلادی برابر با 1340 شمسی با پشتیبانی «فیدل کاسترو»، رهبر کشور کوبا، «یوسیپ بروز تیتو» معروف به «مارشال تیتو» رییس جمهوری یوگسلاوی سابق، «قوام نکرومه» نخستین رییس جمهوری کشور آفریقایی غنا، «جمال عبدالناصر»، دومین رییس جمهوری مصر که ایده ملی گرایی وی بسیار مشهور است، «جواهر لعل نهرو» اولین نخست وزیر هند و «احمد سوکارنو» نخستین رئیس جمهوری اندونزی به طور رسمی تاسیس شد. «کریشنا منون» دیپلمات هندی، نخستین شخصی بود که در سال 1954 در یکی از نشست‌های سازمان ملل متحد این اصطلاح را در اشاره به این تفکر به کار برد. جنبش عدم تعهد از جمله نهادهایی است که ویژگی‌های سازمان های بین المللی را دارد اما چون شخصیت حقوقی بین المللی را ندارد یک سازمان بین‌المللی محسوب نمی شود.

** عدم تعهد به چه معناست؟

اعضای این جنبش در قراردادشان متعهد شدند که در پیمان های نظامی اصلی دوره جنگ سرد یعنی «ناتو» و «ورشو» و نیز پیمان‌های نظامی چون «سنتو» و «سیتو» عضو نشوند و در مشی سیاست خارجی خود نیز از سیاست «عدم تعهد» به معنای استقلال از ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی پیروی حرکت کنند.

**پیوستن ایران به جنبش عدم تعهد

ایران تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به دلیل عضویت در پیمان نظامی «سنتو» نمی توانست به جنبش عدم تعهد ملحق شود اما با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 و اعلام س ی اس ت «نه شرقی، نه غربی» از سوی امام خمینی رحمه الله، بنیانگذار جمهوری اسلامی که بیان کامل و موجز دکترین جنبش عدم تعهد بود، تهران به طور رسمی در سال 1358، در ششمین نشست سران جنبش عدم تعهد در «هاوانا» پایتخت کوبا شرکت کرد و به این جنبش پیوست.

** همکاری و حمایت متقابل ایران و عدم تعهد

جنبش غیر متعهدها در موارد بسیاری با حمایت از ایران نشان داده است که با وجود مشکلات و دشواری های متعددی که کشورهای عضو با آن رو به رو هستند، تلاش کرده است به آرمان های خود پایبند بماند. جنبش عدم تعهد سرنگون کردن هواپیمای مسافربری ایران در تیرماه 1368 از سوی ناو جنگی آمریکایی «یو اس اس وینسنس» را محکوم کرد، اجرای قطعنامه 598 حمایت کرد و در موارد دیگری که با سیاست خارجی تهران مطابقت داشته است، از تهران حمایت کرده است. از جمله این موارد می توان به موضوع فلسطین و برنامه صلح آمیز هسته ای کشورمان اشاره کرد.به طور مثال، وزرای 118 کشور عضو جنبش عدم تعهد با صدور بیانیه‌ای در نشست تهران از برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران حمایت کردند. در این بیانیه تصریح شد که حق کشورها برای توسعه انرژی اتمی برای مقاصد صلح‌آمیز نباید به هیچ عنوان محدود شود و انتخاب‌ها و تصمیم های تمامی کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران برای استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای و چرخه سوخت باید محترم شمرده شود.»

یکی دیگر از مهم ترین اقدام حمایتی جنبش غیرمتعهدها از تهران این بود که این جنبش تلاش کرد ایران در نشست های شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی که با هدف بررسی فعالیت های هسته ای ایران برگزار شده بود، محکوم نشود. غیرمتعهدها با موضع گیری خود از این شورا خواستند دور از فشارهای سیاسی به بررسی دقیق وضع تسلیحاتی همه کشورهای عضو بپردازد. جنبش عدم تعهد همچنین در پایان چهاردهمین نشست سران در هاوانا در بیانیه جداگانه ای علاوه بر حمایت از فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران، پیوستن رژیم صهیونیستی را به NPT (معاهده منع اشاعه سلاح های هسته ای). خواستار شد.

.به طور کلی می توان گفت از زمانی که ایران به این جنبش پیوسته است، جایگاه این جنبش در معادلات بین المللی تقویت شده است به ویژه آنکه جمهوری اسلامی ایران به همراه کوبا، مالزی و آفریقای جنوبی در ردیف چهار کشور پیشرو در زمینه بیداری غیرمتعهدها قرار دارد که از زمان پیوستن به این سازمان همواره به ضرورت عملی شدن خواسته های جنبش اهتمام و بر آن تأکید کرده است. تهران در سال 2012 میزبانی نشست عدم تعهدها را بر عهده داشت.

** مواضع تهران در نشست های عدم تعهد

مقامات کشورمان در سخنرانی های خود در نشست های سران این جنبش همواره تاکید کرده اند که نقش جهانی این جنبش می بایست با هدف تحقق تساوی حقوق در عرصه بین المللی پررنگ شود و با توجه به مقتضیات و تحولات سریع جهان معاصر، لازم است که در برخی اصول عدم تعهد تجدیدنظر صورت گیرد تا حرکت جنبش به سوی جنبه ایجابی و نقش آفرینی و رهبری موثرتر و کارآمدتر صورت گیرد. مقامات جمهوری اسلامی تصریح کرده اند که تقویت هویت جنبش براساس صلح، معنویت و محبت و تحقق آرمان های بشری برای غلبه بر ناامنی و تبعیض و بی ثباتی امری ضروری است و لازم است که به ظرفیت های بالای سیاسی کشورهای غیرمتعهد توجه شود تا بتوان صلح و آرامش را توسعه داد. لازم است که بر مبنای گفتمان عدالتخواهی در اهداف و ساختار شورای امنیت سازمان ملل بازنگری کلی صورت بگیرد چرا که اینکه برخی کشورها عضو دائم این شورا باشند و «حق وتو» داشته باشند با عدالت سازگار نیست.

ونزوئلا درحال حاضر رئیس کنونی جنبش عدم تعهد است. جمهوری اسلامی ایران (رئیس سابق) و جمهوری آذربایجان (رئیس بعدی) این جنبش هستند. در نشست ونزوئلا، وزرای امور خارجه ایران، کوبا، بولیوی، نیکاراگوئه، فلسطین، سورینام، آنتیگوا باربودا و معاونان وزیر خارجه روسیه و ترکیه حضور دارند. هجدهمین نشست سران عدم تعهد قرار است 25 و 26 اکتبر سال 2019 (سوم و چهارم آبان ماه 1398) در جمهوری آذربایجان و به میزبانی رییس جمهوری این کشور برگزار شود. هفدهمین نشست سران این جنبش اواخر شهریور ماه 1395 در مارگاریتای ونزوئلا برگزار شد و تهران نیز نیمه اول شهریور ماه 1391 میزبان شانزدهمین نشست سران عدم تعهد بود. نشست وزرای دفتر هماهنگی جنبش عدم تعهد از 27 تا 30 تیر ماه (18 تا 21 ژوییه) کاراکاس با عنوان «ترویج و تثبیت صلح از طریق احترام به حقوق بین‌الملل» درحال برگزاری است


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ظریف با وزیر امورخارجه ترکیه دیدار کرد

رییسی: تخلفات انتخاباتی باید در زمان خودش رسیدگی شود

روحانی: نقد دانشجو باید بی‌محابا و در عین حال با محتوا باشد

مسیرثبات از انتخابات می‌گذرد/مردم می‌بینند دشمنان عیدخون می‌گیرند

ابلاغ قانون موافقتنامه چارچوب تسهیل تجارت بدون کاغذ فرامرزی در آسیا و اقیانوسیه

ظریف: از اروپایی‌ها ناراضی هستیم/احتمال اجرایی‌شدن اینستکس در آینده وجود دارد

ظریف وارد استانبول شد

ظریف راهی ترکیه می‌شود

استقبال آمریکا از سفر احتمالی روحانی به ژاپن

جهانگیری: تهران هیچ محدودیتی برای گسترش همکاری‌ها با مسقط ندارد

اهتمام دستگاه دیپلماسی به حمایت از اتباع ایرانی

مسئول جدید سیاست خارجی اروپا: حفظ برجام مسئولیت جمعی است

سخنگوی دولت: هنوز فرایند استعفای رییس جمعیت هلال احمر طی نشده است

بیاینه آژانس درباره دیدار عراقچی و رافائل گروسی

استیضاح سه وزیر در دستور کار مجلس است/بودجه 4 اسفند به صحن می‌آید

چهره های بیشتر شناخته شده داوطلب انتخابات مجلس یازدهم + جدول

هاشمی: احساس امنیت و آزادی باید به جنبش‌های دانشجویی بازگردد

دشمن دنبال شکست اقتصاد ایران بود/ آمریکا از تحریم‌ ناامید شده است

رییس جمهوری برای تقدیم لایحه بودجه 99 در مجلس حاضر شد

ظریف از آزادی «مسعود سلیمانی» خبر داد

اینستکس به مراحل پایانی خود نزدیک شده است

ظلم بزرگ به مجلس دهم، جلسات غیرعلنی بود/ امیدوارم مجلس یازدهم مجلسی اقتصادی باشد

عراقچی: مقدمات سفر روحانی به ژاپن در حال انجام است

روحانی لایحه موافقتنامه تطبیق شرایط یکپارچه معاینه فنی را به مجلس ارسال کرد

آغاز آخرین روز ثبت نام کاندیداهای مجلس یازدهم/ ثبت نام یک عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نماینده ادوار مجلس

حضور ایران در دوازدهمین مجمع بین المللی دموکراسی اندونزی

برای تغییر در صنعت و اقتصاد کشور باید از دانشگاه شروع کنیم

آغاز پنجمین روز ثبت نام کاندیداهای انتخابات یازدهمین دوره انتخابات مجلس

لایحه «مقابله با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری-مالی» به مجلس رفت

زمان برای راستی‌آزمایی صداقت اروپا در برجام فرا رسیده است

رئیس دفتر رییس جمهوری از دانشگاه فردوسی بازدید کرد

شایعه استعفای وزیر امور خارجه/ واکنش ظریف: استعفا نداده ام

ظریف: استعفا ندادم

عراقچی: سیاست‌های آمریکا دلیل اصلی گسترش تنش در خاورمیانه است

روحانی جزییات گفت‌وگوی تلفنی با رییس‌جمهوری سابق آمریکا را تشریح کرد

آتش زدن ورودی کنسولگری ایران در نجف/ هشدار روسیه درباره تلاش ها برای کشاندن عراق به سوی تقابل با ایران

امیر محبیان: مردمی که اعتراض دارند باید به راحتی مجوز بگیرند و اعتراضات خود را به شکل قانونی بیان کنند

انتقاد رسانه‌های خارجی از تناقض‌گویی ترامپ درباره ایران

چهارمین روز نام‌نویسی داوطلبان انتخابات مجلس

هزینه های انتخابی ام را به طور شفاف اعلام می کنم

جریان ایجاد اخلال و درگیری در ایام 16 آذر در دانشگاه ها خنثی شد

سایه جنگ تجاری بر دیدار «ناتو»یی مکرون و ترامپ

کدخدایی: شورای نگهبان تنها ناظر بر انتخابات است

رییس جمهوری: کار و خدمت به افراد دارای معلولیت موجب افتخار ما است

رییس جمهوری: مشکلی برای تجدید روابط با عربستان نداریم

غایبان بزرگ انتخابات و حاضران پرتلاش آن

هیأت ایرانی در اجلاس تغییرات آب وهوایی مادرید شرکت کرد

حواشی دومین روز ثبت‌نام داوطلبان یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در وزارت کشور

وزیر خارجه عمان با ظریف دیدار کرد

رحمانی فضلی: در حوادث اخیر به دنبال منفعت جناحی نباشید