راه ترقی

آخرين مطالب

مجسمه کلیسای وانک متعلق به کیست؟ فرهنگی

مجسمه کلیسای وانک متعلق به کیست؟
  بزرگنمايي:

راه ترقی- در کلیسای تاریخی ارمنی‌های اصفهان واقع در محله جلفا، مجسمه‌ای بزرگ از یک پیرمرد رخ می‌نماید که عبایی بلند بر تن دارد. یک دستش روی کتاب‌های چاپ شده در دستگاه چاپی است که هرگز آن را ندیده، جهت نگاهش نظاره‌گر یک قالب حروف‌چینی کوچک است و رد نگاهش تا درهایِ باز کلیسای وانک امتداد پیدا می‌کند.

مجسمه درست در وسط یک حوض آب تعبیه شده است. از پشت سر هم که به آن نگاه کنیم، قامتی را می‌بینیم که در حال نگاه کردن به قالب حروف‌چینی است.

مجسمه کلیسای وانک متعلق به «خاچاطور گساراتسی» بنیان‌گذار نخستین چاپخانه ایران و خاورمیانه است.

درباره او چنین نوشته‌اند: خاچاطور گساراتسی خلیفه‌ای بود که در سال 1636 میلادی، نخستین چاپخانه ایران و خاورمیانه را در «آمنا پر گیچ مقدس» یا همان کلیسای وانک بنا کرد.

این چاپخانه هم اکنون نیز فعال است و به گفته‌ مسوول کنونی‌اش، خاچاطور وارتاپد گساراتسی، روحانی قوم‌پرور و ادب‌دوست ارمنی، بین سال‌های 1636 تا 1637 چاپخانه را در محوطه کلیسای وانک بنا نهاده است. قبل از این تاریخ، در ایران و در تبریز، چاپ سنگی رواج داشت اما این چاپخانه به سبک حروف‌چینی کار می‌کرد و از این نظر در ایران و خاورمیانه نظیر نداشت.

اولین کتابی که در چاپخانه خاچاطور وارتاپد گساراتسی چاپ شد، زبورِ حضرت داوود در سال 1638 میلادی بود. در حال حاضر کپیِ این کتاب در موزه کلیسای وانک نگهداری می‌شود و اصل آن از موزه‌ای در انگلستان سر درآورده است!

در آن زمان خواست خلیفه خاچاطور این بود که چاپخانه‌ای مجهز با توان بالا داشته باشد؛ به همین دلیل در سال 1639 یکی از شاگردان خود به نام «خلیفه هوانس» را به ایتالیا فرستاد تا دانش لازم را کسب کند و سپس به جلفا برگرد. خلیفه هوانس چندین سال در هلند مسکن کرد و بعد از آشنایی با اصول چاپ مدرن، با یک دستگاه چاپ به کلیسای وانک برگشت. ولی در آن زمان خلیفه خاچاطور از دنیا رفته بود و هوانس پس از شنیدن این خبر ضربه روحی سنگینی خورد، آن‌قدر سنگین که سالیان سال دستگاه جدید او بی‌استفاده ماند. برخی از ارامنه با چاپ کتاب که نشانه‌ای از تجدد بود مخالفت داشتند و شاید به همین علت یا چیزهای دیگر، چاپخانه وانک یک‌بار آتش گرفت و سوخت. بنای فعلی چاپخانه مربوط به سال 1930 میلادی است. از طرفی خلیفه هوانس زمانی به کار چاپ برگشت و سال 1647، یک کتاب تقویم هم به چاپ رساند اما به دلیل مخالفت‌هایی که گفته شد، دل‌آزرده چاپخانه را تعطیل کرد و دست‌آخر هم طی یک خیانت، به قتل رسید. چاپخانه بعد از فوت خلیفه هوانس تا سال 1687 به مدت چهل سال فعالیتی نداشت تا اینکه خلیفه استپانوس دستگاه چاپ او را به کار انداخت و درباره مسائل مورد بحث ارامنه، کتاب‌هایی را چاپ کرد.

بار دیگر چاپخانه تعطیل شد. در سال 1844 مانوک هوردانیان، یک دستگاه چاپ به چاپخانه اهدا کرد و طبق روایات نقل‌شده به دلیل نبود نیروی متخصص و کاردان از آن استفاده‌ای نشد.

یکی از دستگاه‌های چاپ واقع در این چاپ‌خانه

سال 1862 به همت کشیش یغیازاریان، چاپخانه کار خود را از سر گرفت و تقویمی به زبان ارمنی در سال 1863 توسط آن منتشر شد. سال 1904 هم برای چاپخانه سال خوبی بود چون هوسپ تومانیان یک دستگاه چاپ جدید به آن اهدا کرد؛ دستگاهی که با نیروی انسانی به حرکت درمی‌آمد و به کمک صنعتگران ارمنی پس از چند سال برقی شد. 

به طور کلی چاپخانه خلیفه خاچاطور فراز و نشیب‌های زیادی را طی کرد تا اینکه در سال 1987 «ویکتوریا شهبازیان» (ماردیروسیان) به نام و یاد فرزندش «امیل» یک دستگاه چاپ کاملاً اتوماتیک به چاپخانه اهدا کرد و «سرکیس ماتین» نیز به نام و یاد خواهرش «کارتارینه در ماردیروسیان» یک دستگاه برش جدید به آن بخشید. در حال حاضر این چاپخانه با همین دستگاه‌ها کار می‌کند و فصلنامه جلفای جدید و کتاب‌های دعا به زبان ارمنی منتشر می‌کند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آموزش و پرورش به دنبال مشارکت مالی خانواده‌ها نیست

حضور 200 هنرمند از 20 استان روی صحنه موسیقی نواحی

"جلوه های عاشورایی" نمونه بصری ارزشمندی از ثبت هنر آیینی تعزیه است

ولایت حقه مهدویه را می‌توان در جریان عظیم اربعین مشاهده کرد

هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تبریز گشایش یافت

آئین‌نامه اجرایی قانون حمایت از هنرمندان و فعالان صنایع دستی به دولت ارسال شد

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی: نمایشگاه بین المللی کتاب تبریز در اقتصاد نشر موثر است

تصویب قانون کپی‌رایت باید درخواست جدی جامعه باشد

اطلاعات ما از شهر سوخته فقط 5 درصد است

«گذر قلم»؛ نمایشگاهی به مناسبت روز جهانی خودنویس

«ربع رشیدی» در مسیر جهانی شدن

زمینه حضور گردشگران علمی به یزد فراهم شود

روایت تلویزیون عراق از سیل سفر عاشقان به کربلا

پوشش زنان بازیگر در فضای رسمی نبوده است

هر گونه ارتباط زم با مرجعیت عالی عراق یا دفتر ایشان تکذیب شد

«اربعینی ها» انتخاب شده اند

بشریت از ازل تا ابد زیر لوای امام حسین (ع) است

پایان آذرماه آخرین مهلت ارسال اثر به جشنواره هنری «مهر مادر»

معاون اول رئیس‌جمهوری هنرستان زینبیه دماوند را افتتاح کرد

یونسکو به دنبال ترویج دسترسی آزاد به محتوا و فناوری است

بستری شدن آیت الله مکارم شیرازی در تهران

تنها ایرانی برنده جایزه گرمی در باره این مسابقه جهانی چه گفت؟

فراخوان نهمین سالانه هنر معاصر پرسبوک منتشر شد

هیچ نمایش وحدتی برتر از نمایش وحدت در اربعین حسینی(ع) وجود ندارد

ثبت ملی 6 اثر فرهنگی‌تاریخی استان فارس ابلاغ شد

کدام افراد بیشتر در راهپیمایی اربعین شرکت می‌کنند؟

اربعین ماندگاری حرکت امام حسین (ع) را مستمرتر کرده است

جاسمی: شرایط برای برگزاری راهپیمایی اربعین در عراق خوب است

تفاهم‌نامه‌های فرهنگی باهدف توسعه زیرساخت‌های فارس به امضا می‌رسد

ابلاغ دستورالعمل راهیان نور جهت حمایت از حماسه اربعین حسینی

ارزشیابی و تدریس در آموزش و پرورش کیفیت ندارد

هیات منصفه مطبوعات انتخاب شدند

ثبت بیش از 10 هزار درخواست درسامانه دسترسی آزاد به اطلاعات

هفتمین کنگره ادبیات پایداری برگزار می‌شود

80 درصد سوادآموزان بانوان هستند

خصوصی‌سازی تئاتر هویت گیشه را تغییر می‌دهد

شمار زایران ایرانی اربعین حسینی پنج برابر شده است

آنها که از عظمت اربعین به وحشت افتاده اند

رقابت سالم و عادلانه در همه زمینه‌ها موجب تحرک و پیشرفت است

بانک اطلاعاتی بناهای تاریخی ایجاد می‌شود

گردشگری ادبی در اصفهان، ظرفیتی ناشناخته اما پردرآمد

کودک شاد و امیدوار بهتر از کودک درس‌خوان است

مسیر عدالت آموزشی بدون معلمان به سرانجام نمی‌رسد

دروازه‌ها رو به کربلا باز است

رسانه‌ها از شیوه‌نامه جدید یارانه مطبوعات استقبال کردند

حضور وزیر کشور در آیین غبار روبی حضرت شاهچراغ (ع)

برگ‌تردد به جای گذرنامه و تاکید بر سامانه سماح برای زائرین اربعین

وزیر ارشاد درباره طرح گسستِ ملت‌های ایران و عراق هشدار داد

جزئیات بسته خدمات بیمه‌ای به زائران اربعین اعلام شد

لزوم ارتباط خانواده‌ها با دانشگاه