راه ترقی - فارس / خسارت ۱۴۹ اثر تاریخی از جنگ رمضان به ۱۰ همت رسیده است، اما با محدودیت بودجه دولت، وزارت میراث فرهنگی به دنبال راههای دیگری برای تأمین هزینه مرمت این بناهاست.
برآورد تازه وزارت میراث فرهنگی نشان میدهد خسارت واردشده به بناها و آثار تاریخی حالا به حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. در مرحله نخست، خسارتهای واردشده به میراث فرهنگی حدود ۷.۵ همت برآورد شده بود، اما با ادامه بررسیها این رقم افزایش یافت. حالا ۱۴۹ اثر تاریخی در فهرست بناها و آثار آسیبدیده قرار گرفتهاند و وزارت میراث فرهنگی برای جبران خسارت آنها، رقم ۱۰ همت را به دولت و سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده است.
پول مرمت از کجا میآید؟
چالش بعدی، تأمین منابع مالی است. علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، در گفتوگو با فارس توضیح داده است که دولت با محدودیت جدی در تأمین اعتبار مواجه است. به همین دلیل، وزارت میراث فرهنگی به دنبال استفاده از ظرفیتهای دیگری برای تأمین هزینههای مرمت است.
یکی از این ظرفیتها، انجمن خیرین میراث فرهنگی است که به گفته دارابی دو تا سه سال پیش تشکیل شده است. وزارت میراث فرهنگی همچنین قصد دارد از ظرفیت مسئولیت اجتماعی دستگاهها و وزارتخانههایی که به نوعی در این حوزه درگیر هستند، برای تأمین بخشی از هزینههای مرمت و بازسازی استفاده کند. همچنین دارابی تأکید کرده است که رقم ۱۰ همت، برآورد فعلی است و با انجام بررسیهای بیشتر احتمال افزایش آن وجود دارد.
حملات به آثار تاریخی ایران از همان روزهای نخست جنگ آغاز شد. آمریکا ۱۰ اسفند، تنها یک روز پس از آغاز جنگ، حریم کاخ گلستان (تنها اثر ثبت جهانی تهران) را هدف قرار داد و تا زمان اعلام آتشبس به ۱۴۹ اثر تاریخی در ایران خسارتهای شدیدی وارد شد.
از نگاه کارشناسی، خسارت به یک بنای تاریخی را نمیتوان صرفاً با هزینه ساخت دوباره دیوار، سقف یا تزئینات آن محاسبه کرد. بخشی از ارزش یک اثر تاریخی به اصالت، قدمت، مصالح، معماری و شواهدی وابسته است که در طول قرنها شکل گرفته و در صورت تخریب، الزاماً قابل بازسازی نیست.
این موضوع بهویژه درباره بناهایی اهمیت دارد که دارای تزئینات معماری، کتیبه، نقاشی، سازههای قدیمی یا مصالح تاریخی هستند. در چنین مواردی، کوچکترین مداخله بدون مطالعه میتواند به جای حفاظت، آسیب تازهای ایجاد کند.از سوی دیگر، مرمت این بناها نیز پروژهای کوتاهمدت نیست. ابتدا باید میزان آسیب بهطور دقیق مستندسازی شود، سپس مطالعات فنی و سازهای انجام گیرد و در ادامه، روش مناسب برای تثبیت، مرمت یا بازسازی بخشهای آسیبدیده تعیین شود.