راه ترقی

آخرين مطالب

سرمقاله فرهیختگان/ عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400 نوشتارها

سرمقاله فرهیختگان/ عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400
  بزرگنمايي:

راه ترقی - فرهیختگان / « عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400 » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم کمیل سوهانی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
ژان پل سارتر، فیلسوف فرانسوی در جایی گفته است وقتی انسان امکان ارتکاب خطاهای گوناگون را دارد، چرا گاهی بر یک خطا اصرار می‌ورزد؟
هفته گذشته جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی صدمین روز دولت خود جمله‌ای گفت که به‌نظر می‌رسد آغازی بر پایان نوعی از سیاست اقتصادی 40 ساله در آمریکا باشد. او خطاب به مردم آمریکا گفت:
"My fellow Americans, trickle-down economics has never worked."
«هموطنان آمریکایی من، اقتصاد قطره‌چکانی هیچ‌وقت کار نکرده است.» نظریه اقتصادی قطره پایین یا قطره‌چکانی به‌طور خلاصه به این موضوع می‌پردازد که دولت موظف است مزایای اقتصادی و تخفیف‌های مالیاتی برای شرکت‌های بزرگ و ثروتمندان در نظر گیرد، چراکه با رشد این افراد و شرکت‌ها، ثروت مانند قطره‌هایی که خودبه‌خود به پایین می‌ریزد از سمت آنها به سمت طبقات فرودست جامعه سرازیر شده و نهایتا رشد ثروتمندان موجب خیر همگانی می‌شود و این یعنی خلاصه سیاست اقتصادی نئولیبرال.
این اظهارنظر صریح بایدن یعنی آغاز عبور از 40سال سیاستگذاری اقتصادی نئولیبرال در آمریکا. البته موضوع این یادداشت نه بررسی صدق عملکرد 100روزه بایدن است و نه بررسی وضعیت اقتصادی آمریکا، بلکه هدف از نقل این موضع‌گیری اقتصادی، بیان شاهدی تازه است بر ابدی نبودن نظریه‌های اقتصادی در عرصه حکمرانی.
نگاهی به 30سال سیاستگذاری اقتصادی پس از جنگ در ایران نشان می‌دهد دولت‌های مختلف علی‌رغم شعارهای در ظاهر کاملا متفاوت اما همگی بر یک ریل اقتصادی حرکت کرده‌اند؛ ریلی که مرحوم هاشمی‌رفسنجانی بعد از جنگ آن را ایجاد کرد و به دلایل گوناگون وابستگی به این مسیر طی‌شده در جامعه ایرانی به‌حدی است که باقی بازیگرانِ عرصه سیاست هم به‌ناچار درون این زمین بازی کرده و می‌کنند. مرحوم هاشمی نه نظریه‌پرداز اقتصاد و توسعه بود و نه ادعایی بر ارائه الگویی تازه در مسیر توسعه کشور داشت. سیاست تعدیل اقتصادی او شامل مجموعه‌ای از تغییرات ساختاری مانند اصلاح سیاست‌های تجارت بین‌المللی، اصلاح نظام مالیاتی، خصوصی‌سازی، کاهش دخالت دولت در نظام مالی و... بود که ازسوی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول پیش از این به کشورهای در حال توسعه زیادی در ازای پرداخت وام و کمک به این دولت‌ها پیشنهاد شده بود. این پیشنهادها در دل نظریه تکامل‌گرای جامعه‌شناختی کلانتری به‌نام «مکتب نوسازی» است که موفقیت تغییرات ساختاری به‌منظور تبدیل جوامع سنتی به جوامع مدرن و توسعه‌یافته را منوط به تغییر در همه شئون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی می‌داند.
در یک نگاه کاملا خوش‌بینانه به‌نظر می‌رسد، پذیرش مسیر حرکت اقتصاد کشور بر ریل سیاست‌های تعدیل اقتصادی بانک جهانی در زمان مرحوم هاشمی، در ابتدا با تغافل نسبت به الزامات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن بوده است. یعنی غفلت عمدی از اینکه علت موفقیت این سیاست‌ها در برخی کشورها مانند کره‌جنوبی و برزیل پذیرش بی‌چون و چرای همه بسته پیشنهادی است و نه پذیرش گزینشی آن. تلاش‌های تا پایان عمر مرحوم هاشمی و تلاش‌های هشت‌ساله دولت حسن روحانی برای عادی‌سازی روابط با جهان، نشان از آگاهی ایشان از الزامات موفقیت مکتب نوسازی دارد.
مسیر توسعه مبتنی‌بر مکتب نوسازی علی‌رغم چالش‌های عمدتا سیاسی ایران در برابر جهان غرب در 30سال گذشته هنوز چارچوب فکری غالب روشنفکران و سیاستگذاران کشور است. جالب آنکه اندیشه و عمل رادیکال‌ترین دولت‌ها در شعار عبور از هاشمی هم دقیقا در دل همین الگوی فکری بوده است. وقتی دولت عدالت‌خواه محمود احمدی‌نژاد با هدف برقراری عدالت به توزیع پول بین اقشار فرودست پرداخت، آگاهانه یا ناآگاهانه از نظریه «پولِ هلی‌کوپتریِ» میلتون فریدمن، بزرگ‌ترین نظریه‌پرداز نئولیبرالیسم تبعیت می‌کرد. فریدمن معتقد است توزیع پول (به‌تعبیر او با هلی‌کوپتر) بین اقشار فرودست موجب رونق گرفتن مصرف در آن سطح از جامعه شده و این مساله نهایتا به رشد اقتصادی در سطح کلان منجر خواهد شد. به این ترتیب دولتی که با پرشورترین شعارهای ضدامپریالیسم کار خود را آغاز کرده بود در اثر غرق‌شدن در چارچوب معنایی مکتب نوسازی در واپسین روزهای عمر، مجدانه به‌دنبال عادی‌سازی روابط خود با غرب و آمریکا بود.
اکنون با نگاهی به مسیر 30ساله طی‌شده، پرسش اساسی این است که عبور از چارچوب فکری «مکتبِ نوسازی» در آستانه انتخابات1400 ممکن است؟ چه ارادتمند به مرحوم هاشمی باشیم و چه رادیکال‌ترین شعارها را علیه ایشان بدهیم، نگاهی به واقعیت گذشته نشان می‌دهد ما به هر دلیل خوب یا بدی نمی‌توانیم شاگرد خوبی برای آموزه‌های مکتب نوسازی باشیم. در واقعیت پذیرش همه الزامات این مسیر از توسعه به هر دلیلی برای ما امکان‌پذیر نیست. در یک نگاه غیرایدئولوژیک و کاملا واقع‌گرایانه بهتر نیست برای مسیری غیر از مسیر مکتب نوسازی برنامه‌ریزی کنیم؟ پرسش اساسی در این مقطع از کاندیداهای ریاست‌جمهوری آینده این است که برای عبور از چالش‌های بی‌فایده و فرسایشی جمع‌زدن بین توسعه از مسیر مکتب نوسازی و ایده‌های انقلابی و ضدامپریالیستی چه برنامه‌ای دارند؟ جمع مکسر بین این دو امر ریشه نابسامانی‌ها و آشفتگی‌های امروز جامعه ایران است. به‌نظر می‌رسد نیاز امروز ما در عرصه حکمرانی شکستن الگوی ذهنی این مکتب و آگاهی از این واقعیت است که کشورهای قدرتمند و توسعه‌یافته‌ای در جهان امروز وجود دارند که مسیر توسعه متفاوتی از الگوهای پیشنهادشده قدرت مسلط جهانی را رفته‌اند و برای پیشرفت و توسعه نیازی به رفت‌وآمد بیهوده میان این دوگانه جمع‌ناشدنی نیست.

لینک کوتاه:
https://www.rahenou.ir/Fa/News/260037/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

روحانی: عملیات واکسیناسیون با حل مشکل واردات سرعت می گیرد

دیدار نماینده ویژه ایران با وزیرخارجه پاکستان، افغانستان محور مذاکرات

این داغ سنگین برای جامعه ایرانی و خبرنگاران فراموش نشدنی است

روحانی: ایران از لحاظ گازرسانی در دنیا اول است

بررسی پرونده ارز جهانگیری و سقوط بورس در کمیسیون اصل90 مجلس

داورزنی: از مردم ایران عذرخواهی می‌کنم/ آلکنو پاسخگوی تصمیماتش خواهد بود

افزون بر 95 درصد جمعیت کشور تحت پوشش شبکه گاز رسانی قرارگرفتند

آغاز بهره برداری از طرح های ملی وزارت نفت با فرمان رییس جمهوری

تغییرات رئیسی اتوبوسی نیست

اردوهای دوومیدانی‌کاران مطابق شرایط آب‌وهوایی توکیو برگزار می‌شود

واکسن‌های کرونا دوره‌ قاعدگی زنان را تحت تاثیر موقت قرار می‌دهند

ترکیب 2 آنتی بادی از بروز گونه‌های به شدت مسری کرونا پیشگیری می‌کند

ضرورت نوآوری در تولید صنایع‌دستی/ سِرمه‌دوزی فقط رومیزی یا بقچه نیست

آیا واکسیناسیون به حیات کرونا پایان می‌دهد؟

ابتکار: چه عزیزانی پرواز کردند!

نرخ رسمی 27 ارز افزایش یافت

بازار سکه و طلا در انتظار برداشته شدن عملی تحریم‌ها

پیشرفت 70 درصدی پروژه‌های اولویت‌دار دولت الکترونیک

مهار تورم باید اولین اولویت دولت جدید باشد

معصومه ابتکار: خانم‌ها وارد ورزشگاه شدند و این دروغ است که نشدند/ مفهوم عدالت جنسیتی برگرفته از غرب و سند 2030 نیست

گریم عجیب بیژن بنفشه‌خواه برای سریال تاریخی «مستوران»

ابوالفضل پورعرب؛ ستاره ای که در دهه 70 عشق جوانان بود

رضا صادقی خواننده «دودکش» شد

سنگ تمام حبیب رضایی برای تولد 66 سالگی پرویز پرستویی

نوید محمودی: طالبان مردم سرزمینم را آواره کرده است

رقص پای «جناب خان» جلوی سرمربی بوکس ایران

مهدی فخیم زاده و جمشید هاشم پور دکتری گرفتند

فیلمی خصوصی که برای همه دانش آموزان بلوتوث شده!

طلسم اکران سینماها با «دینامیت» می‌شکند؟!

گرفتار شدن شیوا هنگام سرقت

وقتی خیابانی از تلویزیون بی خبر است!

چالش روشن نکردن کولر به تلویزیون هم رسید

تبریک ویدئویی مهران احمدی برای تولد پرویز پرستویی

رئیس مبارزه با معیشت مردم: مرغ و گوشت نخورید دیگه!

خاطره اسدی کرونا گرفت

آغاز فصل دوم «محاکات» با داستان زندگی بازیگر هیولا

دلیل محبوبیت نقش پدرام شریفی در «می خواهم زنده بمانم»

افشاگری تهیه کننده سینما درباره بازیگری که 7.5میلیارد برای 4ماه گرفت!

بازپخشی سریالی از 15 سال پیش با بازی حامد کمیلی

شهاب حسینی: عباس کیارستمی اندیشمند سینما بود

سیلی سنگین مادر به صورت پسرش

تست گریم کاراکترهای سریال زیرخاکی

چهره ها/ 20 سال پیش امیر جعفری و امیر نوری

واکنش حوزه هنری پس از تخریب دو سینمای تاریخی مشهد: ما مدعی هستیم

صداوسیما اقدام آمریکا علیه دامنه‌های اینترنتی خود را محکوم کرد

اما و اگرهای ساخت «زیرخاکی 3» و بازگشت هادی حجازی فر

پیکر زنده‌یاد مجتهدی فردا تشییع می‌شود

بازیگرِ مردی که امشب داستان زندگی شخصی‌ اش را در تلویزیون تعریف می‌کند

مادرش دیگه نیست...

پویش «خانواده من» روی موج رادیو