راه ترقی

آخرين مطالب

موزه‌ای با آواهای زنده انديشه

موزه‌ای با آواهای زنده
  بزرگنمايي:

راه ترقی - ایسنا / لیلا عسگری با بیان این‌که نام‌ها و مفاهیمی در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی یافت می‌شود که در متون مکتوب، سخنی از آن‌ها نیست، می‌گوید زبان‌​ها و گویش‌​های ایرانی همانند موزه گسترده‌ای هستند که به جای اشیاء مادی، آواهای زنده‌ای را در قالب نام و کلام به نمایش می‌گذارند.
این عضو هیئت علمی گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و پژوهشگر در پاسخ مکتوب درخصوص اهمیت و ضرورت حفظ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی آورده است: «بارها و بارها درباره اهمیت گویش‌شناسی گفته و نوشته شده است. بیشترین تاکید نیز بر گردآوری گویش‌ها بوده و هست. اما آیا فقط صرف گردآوری گویش‌هاست که اهمیت دارد؟ (هر چند هنوز این امر هم به‌طور کامل میسر نشده). مشخصا پاسخ منفی است. تنها زمانی می‌توان از این منابع غنی سود برد که به شکلی علمی و درست از آن‌ها استفاده کرد. بویژه در ایران که گستره‌ای از اقوام با زبان‌ها و گویش‌های گوناگون گرد هم آمده‌اند، گنجیه ارزشمندی را در اختیار می‌گذارند که به مدد آن می‌توان زوایای تاریک زبانی و فرهنگی و تاریخی را روشن کرد.
زبان‌​ها و گویش‌​های ایرانی همانند موزه گسترده‌ای هستند که به جای اشیاء مادی، آواهای زنده‌ای را در قالب نام و کلام به نمایش می‌گذارند؛ انبوهی از نمادها، باور​ها و اعتقاداتی که روزگاری بر اقوامی که در این سرزمین​‌ها به سر می‌​بردند، تسلط داشته و از اهمیت و یا احترام بسیاری برخوردار بوده‌ و تا به امروز حفظ ​شده است. برای آشکار شدن و شناخت گنجینه نهفته پس ‌پشت واژه‌ها که بیانگر فرهنگ بشری هستند و انتقال‌دهنده مفاهیم خاص، نیاز به پژوهش​‌های نو و نگرشی متفاوت به زبان‌ها و گویش‌​ها ضروری است. همان‌گونه که در تاریخ ایران، زمانی که تخت جمشید کشف و شناسایی شد، اهمیت آن در تاریخ ایرانیان روشن شد. پیش از آن، از این سازه گسترده در منابع تاریخی به ندرت نام برده شده و یا آن را به نام تخت سلیمان معرفی کرده‌اند، بدون هیچ اشاره‌ای به گذشته آن.
گویش‌ها منابع شفاهی هستند که گاه عناصری را در خود نگه داشته‌اند که از منابعی مانند اوستا و دیگر متن‌های مکتوب دوره باستان نیز کهن‌ترند. بعد از کشف و خواندن اوستا، بخش گسترده‌ای از تاریخ ما روشن شد. اما اهمیت اوستا به دست پژوهشگرانی مانند نیبرگ، ایران‌شناس سوئدی، بسیار ارزشمندتر شد که توانست با استفاده از مفاهیم و واژه‌های اوستایی، دین‌های ایران باستان را بازسازی کند؛ و بسیاری از مطالب درباره این ادیان را از درون تاریکی بیرون بکشد.
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نیز این توانایی شگفت‌انگیز حفظ واژه‌های کهن را دارند و نام‌ها و مفاهیمی در آن‌ها یافت می‌شود که در متون مکتوب سخنی از آن‌ها نیست.
برای روشن‌تر شدن موضوع مثالی می‌زنم؛ «چموش» واژه‌ای است که در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی به کار می‌بریم و ریشه‌ و خاستگاه آن برای ما روشن نیست. در فرهنگ‌های فارسی، این کلمه صفت به معنی اسب لگدزن ثبت شده است. اما در زبان‌ و گویش‌های شفاهی ایران، حتی فارسی، به معنی آدم سرکش، نافرمان و مغرور به کار برده می‌شود. یک تحقیق نشان می‌دهد که این لفظ با نام ‌خدای موآب که در عهد عتیق از او نام برده شده، مربوط است. در کتاب مقدس، این قوم به گستاخی، تکبر و غرور شناخته شده بودند. و یَهُوه آن‌ها را قوم چموش (مهارکننده) خطاب کرده است. چموش بدون هیچ آگاهی و نشانی از پیوند با نام‌ خدای چموش در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی رایج است، این واژه حامل همان مفهوم غرور و گستاخی قوم موآب یا قوم پرستنده خدای چموش، یعنی قومی غیرایرانی است که به صورت نوعی دشنام یا سرزنش در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی زنده مانده است. بنابراین به احتمال بسیار، نام این خدا در باورها و اعتقادات اقوام کهن ایرانی دارای کاربرد خاصی بوده، که بر اثر گذشت زمان، از معنای اولیه و اصلی خود جدا شده است.
در این پژوهش، مهم‌​ترین و تنها منبعی که به کشف مفهوم این پیوند و بازشناخت این واژه یاری رساند، گنجینه کهن‌واژه​‌های زبان‌​ها و گویش​‌های ایرانی بود. این اتفاق که واژه‌ای تقریبا با کمترین تحول و تغییری آوایی، در زبان حفظ شده باشد، بسیار نادر است و نشان می‌دهد که زبان‌ها و گویش‌ها از چه توانایی بالایی برای حفظ واژه‌های کهن پیشینیان ما برخوردارند، که البته بدون تحقیق و بررسی، امکان دستیابی بدان‌ها هیچ‌گاه میسر نخواهد شد.
با پیشرفت تکنولوژی و برنامه‌نویسی رایانه‌ای، امکان گسترده‌تری برای استفاده از واژه‌های گویشی برای غنی‌تر ساختن زبان فارسی و واژه‌گزینی نیز وجود دارد که این امر نیز نیازمند دانش کسانی است که در این حوزه کار می‌کنند تا بتوانند از این گنجینه‌ها، به نفع واژه‌گزینی استفاده کنند.»

لینک کوتاه:
https://www.rahenou.ir/Fa/News/270760/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

آموزش مهارت زندگی سوپاپ اطمینانی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی است

حقش نبود رسانه ملی نگاه "حذفی" به معاونت زنان داشته باشد

من تو کل زندگیم یک بار عاشق شدم!

هنوز زبونم سالمه خودم میتونم حرف بزنم!

لحظه لو رفتن عملیات نیروهای امنیتی در سریال گاندو

مجری رباط صلیبی پاره کرد

شما طرفدار کدام شخصیت روزی روزگاری هستید؟

خوشبین و امیدوار به آینده ی چهار پدیده

بهترین نقش‌آفرینی مهدی پاکدل در کدام فیلم بود؟

6 کارگردان جوان در سریال «تازه وارد»

پیام های جالب بینندگان عطسه

دل همیشه پر مادرها از خانواده‌ی شوهر!

دخترم میگه بیا خرجت رو بدم

آموزش کبدی در سریال طنز

وقتی به خاطر پیدا کردن کار مدیریتی جو گیر میشی

شیطان پیش جواهر باید شاگردی کنه!

زیرشلواری علی صادقی به دادش رسید

ما چرا غافل از احوال دل خویشتنیم؟!

صحنه‌های عجیبی که همیشه در فیلم‌های ترسناک می‌بینید!

شهاب حسینی: بذار زندگی سورپرایزت کنه!

توی اروپا با بچه‌های پایین برنامه میکنن!

چهره ها/ پرواز مشترک رامین راستاد با یک فوتبالیست

صبح میشه این شب صبر داشته باش

روایت ناتمام آرزوها و هجرت ها در سینما

27 طبقه بدون آسانسور؟!

چون مادرم حلال کردم و بخشیدم

تبلیغات سینمایی ژاپنی ها با گربه غول پیکر!

یادی از روزگاری که ساکن «خانه سبز» بودیم

نقد مستند تاثیر کرونا بر المپیک با حضور جواد خیابانی

فهرست فیلم‌های جشنواره ونیز معرفی شدند

آخه خواستگاری هم دزدکی میشه؟

وجدان آرام و خواب راحت!

پخش فیلم سینمایی «سوغات فرنگ» امشب از شبکه آی فیلم

چند تا دیگه از این خواهرا داری؟!

آموزش خواستگاری به سبک فرنگی ها

«گورکن» بهترین فیلم جشنواره انگلستان شد

سکانسی از زخم کاری با بازی تاثیرگذار «هانیه توسلی»

چهره‌ها/ سفر هوایی رامین راستاد با دفاع با غیرت پرسپولیس

خشم عمومی علیه مجری‌ها؛ از کاویانی تا خراسانی

بدشانس ترین فرد جهان!

چهره‌ها/ اینستاپست نعیمه نظام‌دوست از دوران کودکی

شما با کدام سکانس نهنگ عنبر بیشتر خندیدید؟

چهره‌ها/ مالک و مائده در پشت صحنه سریال زخم کاری

چهره‌ها/ ژست های طناز طباطبایی در مقابل لنز دوربین عکاسان

7 فیلم درام روانشناسانه ایرانی از سینمای ایران که باید تماشا کنید!

برادر و خواهر عصبانی!

چهره‌ها/ کاپیتان معروف خواهرزاده‌ اش

چهره‌ها/ دور دور برداران خواننده خسروی

چهره‌ها/ هنرنمایی سینا مهراد در آشپزخانه

علی صادقی مقصر خاموشی های اخیر شد!