راه ترقی

آخرين مطالب

درباره معروفی بلخی انديشه

درباره معروفی بلخی
  بزرگنمايي:

راه ترقی - ایرنا /معروفی بلخی یکی از چهره‌های درخشان و ماندگار ادبیات و حوزه شعر در دوره سامانیان به شمار می‌رفت که در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل‌های لطیفی از خود به یادگار گذاشته است، همچنین در هزل و هجو نیز اشعاری زیبا دارد.
دوره سامانیان یکی از تاثیرگذارترین دوره های ادبی تاریخ ایران به شمار می‌رود، کثرت شعر و تعدّد آثار گویندگان یکی از خصائص عمده و متفاوت این عهد نسبت به سایر برهه های تاریخ ایران است. یکی از مهم ترین دلایل زیاد بودن شاعران و رواج روزافزون شعر در دوره سامانیان را باید تشویق بی‌مانند شاهان نسبت به شعرا و نویسندگان دانست. از دیگر دلایل آن می‌توان به تعقیب فکر استقلال ادبی ایرانیان و دنبال کردن نظر یعقوب بن لیث در این زمینه اشاره کرد.
همچنین شاعران این عهد برای آموختن زبان دری و آگاهی از رموز آن به تحصیل و ممارست بسیار کمتر حاجت داشتند و خلاف سخنورانی بودند که مانند شاعران سده ششم در عراق و آذربایجان و دیگر نواحی برای اطلاع از دقایق زبان پارسی دری به مطالعه و دقت در دیوان های شاعران خراسان و ماوراء النهر نیاز داشتند.
در این دوره بسیاری از آثار و اشعار شاعران طی حمله‌ها و حوادث طبیعی از میان رفته است اما از مضمون و اشارات همین ابیات باقی‌مانده متوجه رفاه و آسایش و جایگاه اجتماعی رفیع شاعران در این عهد می‌شویم. حضور شاعران در دربارها، دریافت جایزه‌ها و صله‌های متعدد از شاهان، حمایت شاهان از شعر فارسی و سفارش تدوین برخی منظومه‌ها از سوی شاهان، نشان از این امر دارد. یکی از چهره‌های تاثیرگذار و ماندگار در حوزه ادبیات و شعر در این دوره معروفی بلخی است که در مورد زندگی نامه و اشعار وی کمتر پرداخته شده است در ادامه به معرفی این شاعر خوش ذوق می‌پردازیم:
زندگی‌نامه
ابو عبد اللّه محمّد بن حسن معروفی بلخی در 325قمری در بلخ دیده به جهان گشود. معاصر و مصاحب رودکی بود و رودکی او را به گرویدن به اهل بیت (ع) سفارش کرد. این شاعر از سرآمد شعرای ایران، رودکی سمرقندی چنین حکایت کرده است:
از رودکی شنیدم استاد شاعران
کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی.
تالیفات و درون مایه اشعار
معروفی بلخی در سرودن غزل و قصیده و مثنوی مهارت داشت. از آثارش می توان به دیوان وی اشاره کرد. از شعر های او حدود 55 بیت از غزل و قطعه و مفردات به جا مانده است، همچنین از برخی ابیات او چنین برمی آید که هزل و هجو نیز می سروده است. این شاعر و متکلم برجسته در اشعار خود امیر رشید عبد الملک بن نوح از امرای سامانی را مدح گفته است و در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل های لطیف از خود برجای گذاشته است. مضامین ساده و بکر، توجه به طبیعی بودن تشبیهات، توصیفات طبیعی و منطبق بر عالم خارج، سعی در جستن مطالب تازه و بدیع و متنوع، عدم استعمال اصطلاحات علمی در شعر، خالی بودن شعر از کلمات مشکل عربی و حتی کم بودن لغات عربی، حفظ بسیاری از لغات کهنه لهجه دری، کوتاه بودن اوزان و بحور شعر از مشخصه های شعری بلخی و دیگر شاعران دوره سامانی است. در واقع در شعر فارسی سده چهارم به طور کلی به ندرت می توان اثر یأس و نومیدی یافت. شعر این دوره پر از نشاط روح و غرور ملی و اندیشه حماسی و خوشبینی و آزادمنشی است.
در اشعار وی تعداد لغات عربی را به نسبت محسوسی کمتر و غلبه لغات اصیل پارسی و حتی نفوذ زبان پهلوی را در آن بیشتر می‌بینیم، به طور کلی شاعران و نویسندگان این عهد کمتر تحت نفوذ قواعد دستوری زبان عربی بودند و قواعد زبان پارسی را بیشتر رعایت می‌کردند، برای نمونه کمتر وزن‌های جمع عربی و ترکیب‌های تازی را در متن‌های بلخی می بینیم. مهارت گویندگان و قدرت آنان در تلفیق کلام و بیان مضامین و افکار بدیع و فصاحت خود از مسایل بسیار مهم و قابل توجّه در این عهد است، چنانکه شاعران این دوره همواره سرمشق سخنوران بعدی بوده‌اند.
از اشعار اوست:
این دل مسکین من اسیر هوا شد پیش هزاران هزار گونه بلا شد
جادوکی بند کرد و حیلت بر ما بندش بر ما برفت و حیله روا شد
حکم قشا بود و این ضا به دلم بر محکم از آن شد که یار یارِ قضا شد
هرچه بگویم ز من، نگر که نگیری عقل جدا شد زمن که یار جدا شد.
دوست با قامت چون سرو به من بر بگذشت تازه گشتم چو گل و تازه شد آن مهر قدیم
می بر ساعدش از ساتگنی سایه فکند گفتنی از لاله پشیزیستی بر ماهی شیم
و آن دو زلفین بر آن عارض او گویی راست به گا سوری بر غالیه بفشاند نسیم
گشن و برگشت سیه جعد چو عین اندر عین تاب بر تاب سیه زلف چو جیم اندر جیم
از دیگر اشعار وی می توان به این ابیات اشاره کرد:
این رنج من هرآیینه یک روز بر دهد
ایزد مرا بدان لب ِ تو بر ظفر دهد
میر ِ مرا سه بوسه دهد خوشتر آیدم
بهتر از آنکه میرم و صد بدره زر دهد
گر یک شبی ببینمش اندر کنار ِ خویش
خوشتر از آنکه شاهم، ملک ِ خزر دهد

لینک کوتاه:
https://www.rahenou.ir/Fa/News/284008/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

تلفات روزانه کرونا به زیر 300 رسید/مرگ 286 نفر طی 24 ساعت گذشته

خانواده شهدا برای تحقق عدالت و حل مشکلات دستگاه قضا را یاری دهند

اجراهای استعدادهای برتر جشنواره موسیقی جوان آلبوم شود

پرداخت مطالبات معوق معلمان و خسارت خشکسالی در اولویت قرار گیرد

سجادی: جامعه ورزشی نقش انکارناپذیری در مقابله با ظلم و استکبار داشت

وزیر بهداشت: دستاوردهای دفاع مقدس برای نسل جوان امروز تبیین شود

ضرورت سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ در مناطق کمتر توسعه‌یافته

رای اعتماد هیات وزیران به استانداران منتخب بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد

عاملی: شورای عالی انقلاب فرهنگی نیازمند تحول بنیادی است

بازتاب سخنان رئیسی در رسانه های عربی

بازدید رئیس مجلس از مرکز ارتباطات مردمی دیوان محاسبات کشور

امیرعبداللهیان در دیدار با بورل : دولت جدید مذاکرات را از سر می‌گیرد

شروع سال تحصیلی با اپلیکیشن شاد

بربریت مدرن در پوشش حقوق بشر

حذف محدودیت سنی واکسیناسیون در سراسر کشور

دارویی جدید برای درمان شکل رایج سرطان سینه

صحبت کردن والدین در مورد مرگ، احساس گناه به کودکان می‌دهد

کوچکی مریخ توانایی این سیاره را برای نگهداری از آب محدود می کند

سرپرست وزارت آموزش و پرورش: حفظ سلامت دانش آموزان خط قرمز ما است

شرکت‌های هواپیمایی در حق زوار امام حسین (ع) جفا کردند

دود خودرو نفس دنیا را بریده است دود خودرو نفس دنیا را بریده است

بورس تا پایان امسال چقدر سود می‌دهد؟

نرخ رسمی یورو و 17 ارز کاهش یافت

رونق مناسبات اقتصادی و تجاری با عضویت رسمی در سازمان شانگهای

تلفات کرونا امروز بیشتر از دیروز/379 نفر دیگر جان باختند

قالیباف: بی عرضگی در حل مشکلات نتیجه پشت کردن به سنت های الهی است

همکاری‌های علمی و پژوهشی محققان ایرانی با 4 کشور گسترش یافت

چهارمین جلسه هم‌اندیشی کمیته واکسن با حضور وزیر بهداشت برگزار شد

مدیرکل جدید امور زنان و خانواده وزارت کشور تعیین شد

آیت الله رییسی فرارسیدن روز ملی جمهوری ارمنستان را تبریک گفت

اسلامی: آمریکا باید تمام تحریم ها علیه ایران را لغو کند

حل معمای انبساط جهان با کمک نوع جدیدی از انرژی تاریک

دستیابی به ناشناخته‌های بیماری اسکیزوفرنی با کمک آزمایش خون!

برنامه‌های فرهنگی سی و پنجمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی تشریح شد

انتصاب مشاور وزیر و سرپرست حوزه وزارتی وزارت ورزش و جوانان

ورزش کردن موجب انباشت کلسیم در عروق می شود

رییسی: تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس مصون‌سازی نسل جوان است

نوحه‌خوانی، موسیقی اصیل و آسیب‌های امروزی

بازدارندگی منطقه‌ای

واکسن آموزشی

دولت سیزدهم و اولویت همسایگان

واکنش دبیر فدراسیون در مورد دوچرخه المپیکی

برگزاری نخستین نشست رییسان فدراسیون‌های ورزشی در دولت سیزدهم

بازگشت دانشجویان به محل تحصیل نیازمند ملزومات جدید است

برگزاری نشست سرمایه گذاری فناوری TIM2022 در پارک فناوری پردیس

بیش از 25 مولکول جدید با کاربرد دارودرمانی در کشور تولید شد

چه شاخص‌هایی برای بازگشایی مدارس الزامی است؟

قدیمی‌ترین محوطه تاریخی جهان کدام است؟

وزیر فرهنگ: سیاست‌های دولت مردمی در عرصه فرهنگ، روشن و فراگیر است

تسریع واکسیناسیون، ریل‌گذاری دولت سیزدهم برای مهار کرونا