راه ترقی - ایرنا /اخترشناسان پس از ۲۵۰ سال مطالعه روی سحابی معروف «حلقه»، یک ساختار مرموز و غولپیکر را در قلب آن کشف کردهاند، یک میله خطی عجیب از اتمهای یونیزه آهن که تابش میکند. این پدیده که پیش از این هرگز در هیچ سحابی دیگری دیده نشده، دانشمندان را سردرگم کرده است.
سحابی حلقه که در فاصله ۲ هزار و ۵۷۰ سال نوری از زمین و در صورت فلکی شلیاق قرار دارد، نمونه کلاسیک و استاندارد یک سحابی سیارهای است. این سحابیها در حقیقت پوستههای بیرونی ستارههای شبیه به خورشید هستند که در پایان عمرشان به فضا پرتاب میشوند و هسته ستاره به یک کوتوله سفید (هسته فروپاشیده و بسیار فشرده ستاره مرده) تبدیل میشود. برخلاف اَبَرنواَخترهای خشن، این فرآیند آرام، اغلب منجر به تشکیل ساختارهای کروی و منظم در آسمان میشود.
بازار ![]()
یک کشف کاملاً غیرمنتظره
این کشف با کمک ابزار پیشرفته WEAVE روی تلسکوپ ویلیام هِرشِل انجام شد. راجر وِسون (Roger Wesson) از دانشگاه کاردیف می گوید: با وجود مطالعات گسترده پیشین، این ابزار جدید جزئیاتی بیسابقه را آشکار کرد؛ از جمله یک میله ناشناخته از اتمهای یونیزه آهن (اتمهایی که الکترون از دست داده یا به دست آوردهاند و بنابراین باردار شدهاند و میتوانند نور منتشر کنند) در مرکز این سحابی آشنا.
چرا این میله چنین معمایی است؟
مشاهده دشوار: روشهای قدیمی رصد، تنها بخش باریکی از سحابی را بررسی میکردند و این ساختار خطی از دید اخترشناسان پنهان مانده بود.
منبع نامشخص: این میله مانند یک فوران ماده از ستاره به نظر میرسد، اما کوتوله سفید در مرکز آن قرار ندارد و حرکت آن نیز با الگوی فورانها مطابقت نمیکند.
ترکیب عجیب: جرم این میله معادل حدود ۱۴ درصد جرم کره زمین است که تقریباً به طور کامل از اتمهای یونیزه آهن تشکیل شده. حضور این حجم عظیم آهن به صورت یونیزه و عریان (و نه محبوس در غبار) پدیدهای کاملاً غیرمعمول است.
نبود توضیح: هیچ شواهدی از شوکهای شدید یا دمای بسیار بالا که برای یونیزهکردن و آزادکردن این آهن لازم است، در این ناحیه آرام دیده نمیشود. حتی فرضیه وجود یک سیاره متلاشیشده، که بقایای آن چنین میلهای را تشکیل داده، با الگوی حرکتی و ترکیب شیمیایی مشاهدهشده در این میله همخوانی ندارد.
گام بعدی: جستوجو برای یافتن نمونههای بیشتر
اخترشناسان امیدوارند با رصد سحابیهای مشابه، نمونههای بیشتری از این میلههای مرموز آهنی را پیدا کنند تا بتوانند منشأ این پدیده عجیب را توضیح دهند.
این پژوهش در مجله اخبار ماهانه انجمن سلطنتی نجوم/ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شده است.