راه ترقی - فرهیختگان /متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
علی ملکی| کمتر از یکماه پس از اعلام خبر کشتهشدن سرباز ۱۹ساله آمریکایی در پایگاه این کشور در اردن، حالا خبری دیگر در فضای داخلی آمریکا جنجالبرانگیز شده است: «کمبود شدید ذخایر تسلیحاتی آمریکا». شامگاه سهشنبه گذشته سیانان به نقل از منابع آمریکایی گزارش داد حملات ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه، باعث خالیشدن ۸۰ درصد ذخایر رهگیر سامانههای پدافندی «تاد» شد.
در گزارش این رسانه ضمن اشاره به مصرف چهارپنجم موجودی موشکهای تاد در مقایسه با تعداد قبل از جنگ، وضعیت رهگیرهای «پاتریوت» آمریکا در منطقه را هم چندان متفاوت ندانسته و نوشته بود نیمی از این رهگیرها مصرف شدهاند. سیانان در بخشی از گزارشش آورده بود وزارت جنگ آمریکا در هفتههای اخیر بارها به دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور هشدار داده کمبود ذخایر پدافندی میتواند عواقب جدی در هر دور جدید از درگیریهای طولانی با ایران داشته باشد. یک روز پس از این گزارش، چهارشنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۵، چندین رسانه بزرگ آمریکایی و بینالمللی گزارشهایی در این باره منتشر کردند.
شروعکننده این گزارشها واشنگتنپست بود. این رسانه اعلام کرد دونالد ترامپ در جلسه کابینه در استراحتگاه کمپ دیوید، پیت هگست، وزیر جنگ خود را مورد پرسش قرار داد که چرا وضعیت کمبود تسلیحات را از او پنهان کرده بود؟ پس از انتشار این گزارش، ترامپ به این گزارش واکنش نشان داد و مدعی شد وضعیت تسلیحات آمریکا خوب است و کسانی که در این زمینه دروغ گفتهاند باید با آنها برخورد شود. اما گزارشهای آماری و تحلیلهای فنی نشان میدهد کمبود تسلیحات آمریکا واقعیت دارد. اما سؤال این است که این موضوع باید به معنای آسودگی خاطر ایران باشد؟ پاسخ میتواند هر چیزی باشد؛ به جز «آری».
دفاع از وزیر جنگ
واشنگتنپست اولین رسانهای بود که این موضوع را گزارش کرد. بر اساس گفته دو منبع آگاه از جلسه، ترامپ در حاشیه یک نشست کابینه در استراحتگاه کمپ دیوید در ایالت مریلند، با هگست روبهرو شد و پرسید: «چرا این وضعیت را از من مخفی کرده بودی؟» او همچنین اظهار داشت تصور میکرد مشکل تسلیحات از قبل برطرف شده باشد. هنگامی که از هگست خواسته شد توضیح دهد، او مسئولیت را متوجه استیون فاینبرگ، معاون خود کرد و گفت فاینبرگ اطمینان حاصل نکرده بود که ترامپ بهدرستی از وضعیت آگاه شود. واشنگتنپست در همین گزارش اعلام کرد در ماه اول جنگ، ایالات متحده بیش از ۸۵۰ موشک تاماهاوک و بیش از هزار موشک رهگیر از خانوادههای پاتریوت و تاد را به کار برده، همچنین بر اساس تحلیل مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، دولت ترامپ حداقل ۴۵ درصد از موشکهای ضربتی دقیق، حدود نیمی از موشکهای پاتریوت و تاد و حدود ۳۰ درصد از موشکهای تاماهاوک را مصرف کرده است. نکته مهم گزارش واشنگتنپست این بود که همین کمبود تسلیحات یکی از دلایل اصلی خودداری ترامپ از انجام حملات گسترده جدید علیه ایران در هفتههای اخیر بوده است. ترامپ بارها تهدید کرده بود ضربات سختی به ایران وارد خواهد کرد، اما در عمل چنین اقدامی انجام نداد.
وضعیت تسلیحاتی آمریکا
گزارشهای منتشرشده در هفتههای اخیر از سوی واشنگتنپست، سیانان، سیبیاس و رادیوی عمومی ملی آمریکا تصویر خطرناکی از وضعیت ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده ارائه میدهند. برآوردها از استفاده بیش از ۸۵۰ موشک کروز تاماهاوک، بیش از هزار موشک رهگیر پاتریوت و تاد و همچنین بیش از ۱۳۰۰ موشک بالستیک تاکتیکی ATACMS حکایت دارد. طبق این گزارشها آمریکا بیش از ۱۳ هزار هدف را در ایران مورد حمله قرار داده و با بیش از ۸۵۰۰ حمله موشکی و پهپادی مقابله موفق و غیرموفق کرده؛ بدیهی است در نتیجه چنین تقابلی سطح بیسابقهای از تسلیحات تحلیل رفته است.
اهمیت ماجرا زمانی بیشتر میشود که به آمار باقیمانده ذخایر تسلیحات هوایی آمریکا توجه کنیم. به گفته منابع مطلع که با سیانان گفتوگو کردهاند، ارتش آمریکا پیش از آغاز جنگ حدود ۲۲۰۰ موشک پاتریوت و ۴۵۲ موشک تاد در اختیار داشت، اما پس از چند ماه درگیری حدود ۵۰ درصد ذخیره پاتریوت و نزدیک به ۸۰ درصد ذخیره تاد مصرف شده است. پیامد این وضعیت تنها به توان رزمی آمریکا محدود نمیشود. کاهش ذخایر موشکهای رهگیر، بر توان واشنگتن برای پشتیبانی از متحدانش نیز اثر گذاشته، از یکسو ارسال سامانهها و موشکهای دفاعی به اوکراین با محدودیت بیشتری مواجه شده و ازسویدیگر کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس نگرانند در صورت دور جدید درگیری با ایران، آمریکا توان کمتری برای تأمین پوشش دفاع موشکی آنها داشته باشد. توافق دفاعی «مکه» که روز گذشته میان عربستان، پاکستان و ترکیه امضا شد در همین چهارچوب تحلیل میشود. درخواست ۶۷ میلیارددلاری بودجه اضطراری از کنگره برای جبران هزینههای جنگ و بازسازی انبارهای تسلیحاتی نیز خود نشانهای از عمق مسئله است، حتی در جلسات کنگره، برخی سناتورهای جمهوریخواه از جمله سوزان کالینز نسبت به کاهش خطرناک ذخایر موشکی هشدار دادهاند؛ هشدارهایی که پاسخ قانعکنندهای از سوی پنتاگون دریافت نکرده است. مشکل اصلی آنجاست که تولید مهمات پیشرفته بهراحتی نیست. افزایش ظرفیت تولید موشکهای رهگیر، تاماهاوک یا ATACMS نیازمند زمان است. در برخی موارد بازسازی ذخایر ممکن است بیش از دو سال زمان ببرد.
دوشهای کپکزده، غذای کم و ۲۰۸ روز فرسایشی
درحالیکه واشنگتنپست و سیانان بر تسلیحات و سیاست تمرکز داشتند، برنامه راشل مدو ۱۴ مرداد گزارشی منتشر کرد که حاکی از شرایط واقعی نیروهای آمریکایی در منطقه بود؛ بهویژه وضعیت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن. گزارش با این جمله آغاز شد: «خانوادههای ملوانان و نیروهای مستقر در این ناو هشدار میدهند که عزیزانشان آنقدر خسته شدهاند که نگران بروز اشتباهات مرگبار هستند؛ زیرا این ناو نهمین ماه مأموریت خود و پنجمین ماه عملیات جنگی مداوم علیه ایران را سپری میکند.» برنامه مدو با دوازده خانواده گفتوگو کرده است. آنها گزارش دادند که شرایط بهداشتی ناو نامناسب است؛ دوشهای کپکزده، ماشینهای لباسشویی خراب و دورههای طولانی بدون آب گرم. علاوه بر این، کمبود غذا نیز گزارش شده است. یکی از خانوادهها گفت که پسرش تنها نصف فنجان برنج و دو عدد نان برای غذا میگیرد. خانوادهها همچنین گفتند نیروها با کمبود وسایل بهداشتی روبهرو هستند و برای خرید اقلام اولیه از فروشگاه ناو باید ساعتها در صف بایستند.
بیش از پنجهزار نفر خدمه این ناو را تشکیل میدهند و در تمام این مدت تنها دو روز مرخصی داشتهاند. پیت هگست در آوریل گزارشهای مشابه درباره غذا و شرایط نامناسب را «جعلی» خوانده بود، اما خانوادههایی که با برنامه مدو صحبت کردند، تأکید داشتند آن گزارشها درست بودهاند. یکی از مادران به این برنامه گفت: «اگر میخواهی بگویی ترامپ از سربازان مراقبت میکند، خودت بیا و ببین.» او افزود به ترامپ رأی داده بود، اما اکنون ناراحت است که آمریکا وارد جنگی با ایران شده که نباید در آن دخالت میکرد. در پایان گزارش، به استقرار همزمان سه ناو هواپیمابر آمریکایی اشاره شده است. آبراهام لینکلن، جرالد فورد و جورج اچ. دبلیو. بوش. این سه ناو حدود ۱۵ هزار نفر از مجموع ۵۰ هزار نیروی مستقر در جریان عملیات را در خود جای داده بودند.
ترامپ: تسلیحاتمان خوب است افشاکنندگان خائن هستند!
پس از انتشار گزارشهای رسانهای ترامپ در تروثسوشال چندین پیام متوالی منتشر کرد. او مدعی شد ایالات متحده حجم عظیمی از تسلیحات، بهویژه تسلیحات پیشرفته، در اختیار دارد و صنایع نظامی آمریکا در حال ساخت بیشترین تعداد کارخانه و کارگاه در تاریخ این کشورند. مهمتر از همه، او تهدید کرد افشاکنندگان این گزارشها تحت پیگرد قرار خواهند گرفت و ممکن است با مجازاتهای سنگین روبهرو شوند. او آنها را «خائن» نامید. گاردین در گزارش ۱۶ مرداد به واکنش رسمی پنتاگون پرداخت. شان پارنل، سخنگوی پنتاگون هر دو گزارش را رد کرد؛ هم گزارش مربوط به رویارویی در کمپ دیوید و هم گزارش کمبود تسلیحات. او گفت هگست هیچکس را درباره وضعیت تسلیحات گمراه نکرده و استیون فاینبرگ را نیز سرزنش نکرده است. به گفته او این ادعاها کاملاً ساختگی هستند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید نیز اعلام کرد شخصاً در کمپ دیوید حضور داشته و چنین اتفاقی هرگز رخ نداده است و ترامپ از عملکرد هگست رضایت دارد. خود ترامپ هم در پیامهای بعدی نوشت که از عملکرد هگست بسیار راضی است. ترامپ همچنین واشنگتنپست را یکی از بدترین رسانهها توصیف کرد و گزارش این روزنامه را کاملاً نادرست و جعلی دانست. ایندیپندنت در همین زمینه به نکته مهمی اشاره کرد: «هگست همان روزی که گزارشها منتشر شد، در جلسهای در سنا اعلام کرده بود هزینه عملیات نظامی در ایران تاکنون به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده و برای تکمیل ذخایر تسلیحاتی درخواست ۶۷ میلیارد دلار بودجه اضافی از کنگره ارائه شده است. این در حالی است که ترامپ همزمان تأکید میکند وضعیت تسلیحات آمریکا مطلوب است.»
از کمبود تسلیحات آمریکا نباید ذوقزده شد
آیا کمبود تسلیحات آمریکا خبری خوب است؟ بله. آیا این خبر زمینهساز جشن پیروزی ایران است؟ لزوماً خیر. چرا؟ زیرا همان ترامپی که در تروثسوشال مینویسد وضعیت تسلیحات خوب است، همزمان درخواست ۶۷ میلیارد دلار برای تکمیل ذخایر داده است. همه گزارشهای اصلی از واشنگتنپست و سیانان گرفته تا گاردین و ایندیپندنت بر یک نکته توافق دارند کمبود تسلیحات واقعی و مستند است. ترامپ از این وضعیت آگاه بوده، اما بیشتر از افشای آن توسط رسانهها و منابع داخلی خشمگین است. بااینحال، درخواست بودجه ۶۷ میلیارددلاری و اذعان به محدودیت برخی ذخایر نشان میدهد که مسئله واقعی است؛ اما صرف خواندن توییتهای ترامپ نباید موجب آسودگی خاطر شود و پس از شکست دشمن در میدان، حالا نوبت به جنگ تابآوری رسیده است.
نوبت تابآوری
در واقعیت این جنگ، جنگ تابآوری است. به این معنا که هم آمریکا تحتفشار قرار دارد و هم ایران. هر طرفی که بتواند فشارها را بهتر مدیریت کند و مدت بیشتری دوام بیاورد، شانس بیشتری برای پیروزی خواهد داشت. چنانچه مرور شد، گزارشها میگویند آمریکا با کمبود تسلیحات، فرسودگی نیروها و برخی چالشهای سیاسی برای تأمین بودجه مواجه است. همچنین نیروهای آمریکا متأثر از چند عامل تحتفشار قرار دارند:
1. تحلیل رفتن ذخایر پدافندی آمریکا در منطقه و بیاعتمادی نسبت به سپر دفاعی.
2. افزایش دقت و ابتکار عمل ایران در حمله به پایگاهها و منافع ایالات متحده در منطقه.
3. وضعیت آبوهوایی خاص منطقه.
بنابراین در ادامه تابآوری جامعه طرفین است که اهمیت دوچندانی پیدا میکند. در یکسو انگیزه مردم ایران برای مقاومت، حفظ تمامیت ارضی خود است، درحالیکه در سوی مقابل جامعه آمریکایی هزینه مطامع مقامات خود را میپردازد.