راه ترقی - فرهیختگان /متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
پانیذ رحیمی| در تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ وعده داده بود اگر رئیسجمهور شود قیمت هر گالن بنزین را به ۲ دلار و گازوئیل را به 3 دلار خواهد رساند. اما حالا چند ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، بازار سوخت آمریکا در نقطهای کاملاً متفاوت ایستاده است. متوسط قیمت هر گالن بنزین به حدود ۴.۲۲ دلار رسیده و گازوئیل نیز حوالی ۵.۹۴ دلار معامله میشود؛ ارقامی که نشان میدهد هزینه جنگ، برخلاف آنچه در روایت رسمی واشنگتن از پیروزی و دستاوردهای آن ترسیم میشود، در حال باز شدن جایی در دخلوخرج خانوارهای آمریکایی است. در دو ایالت واشنگتن و کالیفرنیا قیمت بنزین به 5.5 و 5.9 دلار رسیده و گازوئیل نیز به حدود 7 و 7.9 دلار در هر گالن رسیده است.
این فشار از زمانی جدیتر شد که جنگ، بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داد و نگرانی درباره اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، قیمت انرژی را بالا برد. حالا این شوک فقط در نمودارهای بازار نفت دیده نمیشود؛ از جایگاههای سوخت آمریکا تا هزینه حملونقل کالا امتداد پیدا کرده است. کار به جایی رسید که پای کامالا هریس، رقیب انتخاباتی ترامپ و معاون جو بایدن نیز به ماجرا کشیده شده و در یک پمپبنزین در کارولینای شمالی درباره افزایش 15 دلاری هزینه پر کردن باک خودروها با رانندگان صحبت کرد. برآورد دانشگاه براون نیز نشان میدهد از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، آمریکاییها تاکنون حدود ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه اضافی برای انرژی پرداختهاند؛ یعنی بهطور متوسط حدود ۷۶۳ دلار برای هر خانوار. به این ترتیب، فاصله میان بنزین ۲ دلاری وعدهدادهشده و بنزین بیش از ۴ دلاری امروز، فقط یک اختلاف در قیمت نیست؛ بخشی از هزینه جنگی است که حالا از خاورمیانه به زندگی روزمره آمریکاییها رسیده است.
جنگی که باک آمریکاییها را نشانه گرفت
از ۲۸ فوریه، همزمان با آغاز جنگ علیه ایران، بازار سوخت آمریکا مسیر متفاوتی را طی کرد؛ مسیری که حالا اثر آن را میتوان در قیمت هر بار سوختگیری دید. بررسی روند قیمت بنزین بدون سرب از ابتدای جنگ تا سپتامبر نشان میدهد در صورت نبود درگیری و اختلال شدید در تردد نفت از تنگه هرمز، قیمت بنزین در این مدت احتمالاً در محدوده 2.9 دلار به ازای هر گالن باقی میماند، قیمتی که 46 درصد ارزانتر از امروز میبود.
اما جنگ و تبعات آن برای بازار جهانی انرژی، این برآورد را بههم زد. قیمت بنزین از این محدوده فاصله گرفت، رکوردهای تازهای ثبت کرد و حتی به نزدیکی ۵ دلار در هر گالن رسید.
حالا، چند ماه پس از آغاز جنگ، متوسط قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به ۴.۲۲ دلار رسیده و گازوئیل نیز حدود ۵.۹۴ دلار قیمت دارد. به زبان ساده، بخشی از هزینه جنگی که در آن سوی اقیانوس آغاز شد، حالا در جایگاههای سوخت آمریکا خودش را نشان میدهد؛ جایی که خانوارها برای پر کردن باک خودروهایشان باید پول بیشتری بپردازند. اما افزایش قیمت سوخت فقط به باک خودروها ختم نمیشود. گازوئیل سوخت اصلی بخش مهمی از حملونقل جادهای آمریکاست و وقتی قیمت آن بالا میرود، هزینه جابهجایی کالا نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، شوک نفتی ناشی از اختلال در تنگه هرمز میتواند از جایگاههای سوخت عبور کند و خودش را در قیمت کالاهایی نشان دهد که هر روز به سبد مصرفی خانوارهای آمریکایی وارد میشوند. به این ترتیب، تبعات جنگ علیه ایران برای آمریکا فقط در میدانهای درگیری یا بازار نفت دیده نمیشود؛ بخشی از هزینه آن حالا در زندگی روزمره آمریکاییها هم قابل مشاهده است.
صورتحساب 100 میلیاردی بنزین و گازوئیل برای آمریکاییها
جنگی که در واشنگتن و تلآویو درباره اهداف نظامی و معادلات منطقهای آن تصمیمگیری شد، حالا اثر خود را در جایی ملموستر از میدان نبرد نشان میدهد؛ جایگاههای سوخت آمریکا. افزایش قیمت انرژی در پی جنگ علیه ایران، هزینهای است که آمریکاییها فارغ از اینکه در کدام ایالت زندگی میکند، بخشی از آن را در زمان سوختگیری پرداخت میکند. البته شدت این فشار در سراسر آمریکا یکسان نیست و بررسی قیمت بنزین و گازوئیل در ایالتهای مختلف، تصویری روشن از گستره این هزینه ارائه میدهد.
براساس برآوردی که از سوی دانشگاه براون انجام شده، دادهها نشان میدهد جنگ در ایران تاکنون ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه اضافی انرژی روی دست آمریکاییها گذاشته است؛ رقمی که هر دو دقیقه حدود یک میلیون دلار افزایش پیدا میکند.«ردیاب هزینه انرژی جنگ ایران» که از سوی مدرسه واتسون دانشگاه براون در حوزه امور عمومی و بینالملل راهاندازی شده، از زمان آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، هزینهای را که آمریکاییها برای بنزین و گازوئیل پرداخت میکنند، رصد کرده است.
بر این اساس، هزینه اضافی ناشی از جنگ برای هر خانوار آمریکایی حدود ۷۶۳ دلار برآورد میشود؛ رقمی که بر پایه وجود حدود ۱۳۱ میلیون خانوار در سراسر آمریکا محاسبه شده است. جنگ دونالد ترامپ علیه ایران در آمریکا با استقبال گستردهای مواجه نشده و یکی از دلایل این نارضایتی، جهش قیمت سوخت بوده است. حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند؛ تنگهای که ایران عملاً آن را بسته است. ترامپ ماه گذشته از آمریکاییها خواست افزایش قیمت بنزین را بپذیرند. او در یک تجمع سیاسی در گاردنسیتی نیویورک ادعا کرد که پرداخت «کمی بیشتر برای بنزین» در مقابل جلوگیری از دستیابی «یک کشور بسیار شرور» به سلاح هستهای، ارزش آن را دارد.
رکوردشکنی قیمت بنزین و گازوئیل
متوسط قیمت بنزین در آمریکا تا روز سهشنبه به 4.22 دلار به ازای هر گالن رسیده است؛ رکوردی جدید برای تعطیلات روز کارگر و نخستینبار که قیمت بنزین در این تعطیلات از مرز ۴ دلار عبور کرده است. به گزارش انجمن اتومبیل آمریکا (AAA)، این رقم بهمراتب بالاتر از رکورد قبلی قیمت بنزین در تعطیلات روز کارگر است که در سال ۲۰۱۲ با ثبت قیمت ۳.۸۲ دلار به ازای هر گالن ثبت شده بود. با این حال، قیمت سوخت در برخی ایالتها حتی بالاتر از میانگین کشوری است. بر اساس دادههای انجمن اتومبیل آمریکا (AAA)، متوسط قیمت بنزین در کالیفرنیا در روز دوشنبه به ۵.۸۶ دلار و در هاوایی به ۵.۳۹ دلار به ازای هر گالن رسیده است.
بخش عمده افزایش هزینههای ناشی از جنگ مربوط به بنزین است. طبق دادههای AAA، قیمت گازوئیل تا روز سهشنبه به ۵.94 دلار به ازای هر گالن رسیده بود که حدود ۶۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. بر اساس ردیاب دانشگاه براون، تگزاس بیشترین افزایش هزینه را برای مصرفکنندگان تجربه کرده است. مصرفکنندگان این ایالت از زمان آغاز جنگ ایران تاکنون حدود ۱۱ میلیارد دلار هزینه اضافی برای بنزین و گازوئیل پرداخت کردهاند. این رقم برای کالیفرنیا حدود ۸ میلیارد دلار و برای فلوریدا حدود ۵ میلیارد دلار برآورد شده است.
ترامپ که در ابتدا گفته بود جنگ چهار تا پنج هفته طول خواهد کشید، مدعی است آمریکاییها حاضرند برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای هزینه بیشتری در جایگاههای سوخت بپردازند. با این حال، دادههای نظرسنجی نشان میدهد اکثر آمریکاییها از نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ ناراضیاند. ترامپ وعده داده است که با پایان جنگ، قیمت سوخت «مثل سنگ سقوط خواهد کرد.» این وعده در حالی مطرح میشود که او بارها مدعی شده جنگ عملاً پایان یافته، توان نظامی ایران نابود شده و آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد.
وضعیت قیمت در ایالتهای آمریکا
در بازار بنزین، کالیفرنیا با میانگین ۵.۸۸ دلار برای هر گالن در صدر ایالتهای گرانقیمت قرار دارد. پس از آن واشنگتن با ۵.۵۳ دلار، هاوایی با ۵.۴۰ دلار، اورگان با ۵.۰۶ دلار و آلاسکا با ۵.۰۳ دلار قرار گرفتهاند. یعنی در این ایالتها، قیمت بنزین بهمراتب بالاتر از سطحی است که در بسیاری دیگر از نقاط آمریکا دیده میشود. در طرف مقابل، ایندیانا با ۳.۴۸ دلار کمترین قیمت را در این فهرست دارد و پس از آن میسیسیپی و تگزاس با حدود ۳.۷۷ دلار، لوئیزیانا با ۳.۸۱ دلار و کارولینای جنوبی با ۳.۸۲ دلار قرار دارند. به این ترتیب، فاصله میان گرانترین و ارزانترین بنزین در این فهرست به حدود ۲.۴ دلار برای هر گالن میرسد.
اما داستان در مورد گازوئیل تفاوت چندانی ندارد و حتی از منظر اقتصادی میتواند نگرانکنندهتر باشد. کالیفرنیا بار دیگر در صدر قرار گرفته و قیمت هر گالن گازوئیل در این ایالت به ۷.۸۷ دلار رسیده است. واشنگتن با ۶.۹۷ دلار و هاوایی با ۶.۹۴ دلار در رتبههای بعدی قرار دارند. اورگان نیز با قیمت ۶.۳۲ دلار در میان ایالتهایی قرار دارد که گازوئیل در آنها گرانتر از میانگین بسیاری از نقاط دیگر آمریکاست. در مقابل، اوکلاهما با ۵.۵۰ دلار، تگزاس با ۵.۵۴ دلار و کانزاس با حدود ۵.۵۴ دلار در محدوده ارزانتر قرار گرفتهاند. بنابراین، اختلاف قیمت گازوئیل میان گرانترین و ارزانترین ایالت نیز به حدود ۲.۴ دلار در هر گالن میرسد.
در نهایت، آنچه از بازار سوخت آمریکا میتوان دید، فقط افزایش چند سنت یا چند دلار در قیمت هر گالن نیست؛ بلکه بخشی از هزینه جنگی است که دامنه آن از میدان نبرد فراتر رفته و به اقتصاد روزمره آمریکا رسیده است. از پمپبنزینها و هزینه رفتوآمد گرفته تا حملونقل کالا و قیمت تمامشده محصولات، اختلال در بازار انرژی بهتدریج خود را به مصرفکننده نزدیکتر کرده است. هرچه بحران در تنگه هرمز طولانیتر شود، این انتقال هزینه نیز میتواند گستردهتر شود. در چنین شرایطی، وعده سقوط قیمت سوخت پس از پایان جنگ، بیش از آنکه مسئله امروز آمریکاییها را حل کند، آنها را به آیندهای موکول میکند که زمان تحققش هنوز مشخص نیست. جنگی که در واشنگتن و تلآویو آغاز شد، حالا در کیلومترها دورتر، روی تابلوی پمپبنزینها و صورتحساب خانوارهای آمریکایی هم خود را نشان میدهد.
گرانی، پای هریس را به پمپبنزین کشاند
افزایش هزینه سوخت در آمریکا تا جایی پیش رفته که پای چهرهای مانند کامالا هریس، معاون پیشین رئیسجمهور و نامزد دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ را هم به پمپبنزین کشانده است. هریس در ۱۵ آوریل، در جریان حضورش در شهر شارلوت کارولینای شمالی، مقابل یک جایگاه کوئیکتریپ درباره افزایش قیمت سوخت با رانندگان صحبت کرد و گفت از زمان آغاز جنگ، هر بار پر کردن باک خودرو بهطور متوسط ۱۵ دلار بیشتر هزینه داشته است. حضور یک چهره در این سطح سیاسی در جایگاه سوخت، آن هم برای صحبت مستقیم درباره قیمت بنزین، نشان میدهد افزایش هزینه انرژی از یک موضوع صرفاً اقتصادی فراتر رفته و به یکی از مسائل ملموس و سیاسیشده برای جامعه آمریکا تبدیل شده است.