راه ترقی - رکنا / روچیرا راناسینگه، زن ۵۰ ساله سریلانکایی، نزدیک به سه سال است که در جزایر کوک گرفتار شده و با وجود تلاش‌های مکرر، هنوز نتوانسته راهی برای بازگشت به کشورش پیدا کند. او که در ابتدا قصد داشت در نیوزیلند زندگی تازه‌ای آغاز کند، حالا در شرایطی قرار گرفته که نه امکان ورود دوباره به نیوزیلند را دارد و نه می‌تواند از مسیرهای جایگزین برای سفر به سریلانکا استفاده کند.
راناسینگه به بی‌بی‌سی گفته است که حتی حاضر است با دست‌بند و تحت نظارت مأموران به کشورش بازگردانده شود، اما درخواست‌های مکررش برای دریافت ویزای ترانزیت بی‌نتیجه مانده است.
آغاز ماجرا؛ مهاجرت برای فرار از مشکلات مالی
راناسینگه در سال ۲۰۱۸ سریلانکا را ترک کرد. او پس از آنکه به دلیل رکود کسب‌وکار مجبور شد کارگاه کوچک تولید تی‌شرت خود را تعطیل کند، با مشکلات مالی و بدهی‌های سنگینی روبه‌رو شد. به همین دلیل تصمیم گرفت برای کار به هنگ‌کنگ برود و در زمینه مراقبت از سالمندان و کودکان فعالیت کند.
برادر او در گفت‌وگو با بخش سینهالی بی‌بی‌سی گفته است که خواهرش در آن دوران فشار مالی شدیدی را تحمل می‌کرد. به گفته او، همسر راناسینگه به مواد مخدر اعتیاد داشت و حدود هفت سال پیش درگذشت.
او در دسامبر ۲۰۲۲ به نیوزیلند سفر کرد و با ویزای دوماهه در خانه یکی از بستگانش اقامت داشت. با نزدیک شدن زمان پایان اعتبار ویزا، به گفته خودش، یک مترجم امور مهاجرت به او پیشنهاد کرد به دلیل تهدیدهایی که از سوی طلبکاران در سریلانکا احساس می‌کرد، درخواست پناهندگی بدهد.
ویزای پناهجویی و تصمیمی که همه‌چیز را تغییر داد
پس از ثبت درخواست پناهندگی، راناسینگه ویزای کار ویژه‌ای دریافت کرد که به او اجازه می‌داد به مدت یک سال برای کارفرمایان مختلف در نیوزیلند کار کند.
او در یک رستوران مشغول به کار شد و مدتی بعد کارفرمایش پذیرفت برای دریافت ویزای کاری از او حمایت کند. راناسینگه تصور می‌کرد این مسیر می‌تواند شرایط اقامت بلندمدتش را تثبیت کند، اما درخواست ویزای کاری او رد شد.
دلیل این تصمیم آن بود که پناهجویان در نیوزیلند معمولا تا زمانی که پرونده پناهندگی‌شان در حال بررسی است، امکان درخواست برخی ویزاهای دیگر را ندارند.
در همین زمان، راناسینگه با شرکتی به نام «خدمات مهاجرت و امور اداری» تماس گرفت. او مدعی است که مسئولان این شرکت به وی گفته‌اند می‌تواند از خارج از نیوزیلند برای دریافت ویزای کاری اقدام کند.
مکاتبات ایمیلی که بی‌بی‌سی بررسی کرده، نشان می‌دهد سیلویان گالانت، مدیر این شرکت، به راناسینگه گفته بود پس از خروج او از نیوزیلند، روند درخواست ویزای کاری را آغاز خواهد کرد.
به همین دلیل، این زن تصمیم گرفت برای مدتی کوتاه به جزایر کوک سفر کند؛ سفری که قرار بود موقتی باشد، اما به اقامتی ناخواسته و طولانی تبدیل شد.
چرا راناسینگه نمی‌تواند از جزایر کوک خارج شود؟
پس از ورود راناسینگه به جزایر کوک، درخواست ویزای کاری او بار دیگر رد شد. از سوی دیگر، خروج از نیوزیلند باعث شد شرایط ویزای قبلی مرتبط با پرونده پناهندگی‌اش را نقض کند.
مقام‌های نیوزیلند نیز اعلام کردند که در آینده ویزای دیگری برای او صادر نخواهند کرد. در نتیجه، او برای بازگشت به سریلانکا با مانع تازه‌ای روبه‌رو شد؛ زیرا مسیر پروازی مورد نظرش نیازمند عبور از نیوزیلند بود.
زمانی که راناسینگه با بلیت شرکت هواپیمایی ایر نیوزیلند برای سفر به سریلانکا به فرودگاه رفت، به او اعلام شد بدون داشتن ویزای ترانزیت نیوزیلند اجازه سوار شدن به هواپیما را ندارد.
او تاکنون سه بار برای دریافت این ویزا درخواست داده و هر سه درخواست رد شده است. مقام‌های نیوزیلند گفته‌اند قانع نشده‌اند که او پس از ورود به این کشور، واقعا قصد خروج و ادامه سفر به مقصد نهایی را داشته باشد.
استرالیا نیز چهار درخواست او برای دریافت ویزای ترانزیت را نپذیرفته است. از سوی دیگر، مسیرهای پروازی باقی‌مانده از جزایر کوک به مقصدهایی مانند تاهیتی و هاوایی نیز برای او قابل استفاده نیستند؛ زیرا برای بررسی درخواست ویزای این مقصدها باید اطلاعات بایومتریک خود را به‌صورت حضوری در نیوزیلند ثبت کند.
به این ترتیب، راناسینگه در وضعیتی گرفتار شده که برای استفاده از مسیرهای جایگزین به مجوزهایی نیاز دارد که امکان دریافت آن‌ها را ندارد.
آرزوی حضور در عروسی تنها فرزندش
یکی از تلخ‌ترین بخش‌های این ماجرا، دوری راناسینگه از خانواده‌اش است. پسر او قرار است در ماه نوامبر ازدواج کند و این زن ۵۰ ساله امیدوار است بتواند در مراسم عروسی تنها فرزندش حضور داشته باشد.
او در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی، در حالی که گریه می‌کرد، گفت: «پسرم، تنها فرزندم، در ماه نوامبر ازدواج می‌کند و من واقعا می‌خواهم در مراسم عروسی‌اش حضور داشته باشم. مادرم آن‌قدر نگران اتفاقی است که برای من افتاده که مدام به بیمارستان می‌رود.»
راناسینگه همچنین از هزینه‌های سنگینی که برای درخواست ویزا و خرید بلیت پرداخته، ابراز ناراحتی کرده و گفته است: «پول زیادی را صرف خرید بلیت کرده‌ام. نزدیک به چهار سال است که پی‌درپی برای ویزا درخواست می‌دهم، اما هیچ‌کدام نتیجه‌ای نداشته است.»
او تأکید کرده که حاضر است هر شرطی را برای بازگشت بپذیرد و حتی پیشنهاد داده است با دست‌بند، دست‌وپای بسته و دهان بسته به سریلانکا منتقل شود.
زندگی در جزایر کوک با کمک مردم محلی
جزایر کوک به سواحل شنی، آب‌های زلال و قله‌های آتشفشانی شهرت دارد؛ منطقه‌ای گردشگری در جنوب اقیانوس آرام که در فاصله حدود چهار ساعت پرواز از آکلند نیوزیلند قرار گرفته است.
با این حال، برای راناسینگه این جزایر به جای مقصدی برای تعطیلات، به محل گرفتاری و انتظار تبدیل شده‌اند.
او می‌گوید در مقایسه با افرادی که شرایط مشابهی دارند، از حمایت بیشتری برخوردار است. هتلی که در آن اقامت دارد، اجازه داده بدون پرداخت هزینه در محل اسکان کارکنان زندگی کند. مردم محلی نیز برای او غذا و لباس تهیه می‌کنند.
یکی از مدیران هتل حتی یک چرخ خیاطی در اختیارش گذاشته تا بتواند با دوخت‌ودوز درآمد اندکی به دست بیاورد.
راناسینگه با قدردانی از رفتار مردم جزایر کوک گفته است: «مادرم همیشه به من می‌گوید حتما در زندگی کار خوبی کرده‌ام که حالا در چنین جایی هستم؛ جایی که مردم این‌قدر با من مهربان بوده‌اند.»
با وجود این حمایت‌ها، دوری از خانواده و نامشخص بودن آینده، فشار روانی زیادی به او وارد کرده است. او می‌گوید این شرایط بر سلامتی‌اش تأثیر گذاشته و از اینکه مبادا اتفاق بدی برایش رخ دهد، می‌ترسد.
انتقاد کارشناس مهاجرت از مشاوره‌های اشتباه
الستر مک‌کلایمونت، متخصص حقوق مهاجرت در آکلند، معتقد است راناسینگه مشاوره بسیار نادرستی دریافت کرده است؛ مشاوره‌ای که به گفته او، بعید است از سوی یک وکیل واقعی مهاجرت ارائه شده باشد.
این کارشناس به فعالیت افرادی اشاره کرده که خود را مشاور مهاجرت معرفی می‌کنند و در ازای دریافت پول، امور مربوط به درخواست ویزا را انجام می‌دهند، اما ممکن است خطرات و پیامدهای حقوقی تصمیم‌های پیشنهادی خود را به‌درستی در نظر نگیرند.
راناسینگه می‌گوید هزاران دلار نیوزیلند بابت خدمات شرکت «خدمات مهاجرت و امور اداری» پرداخت کرده است.
مدیر این شرکت مدعی شده که برای کمک به راناسینگه اقداماتی انجام داده و حتی با برخی سیاستمداران، از جمله کریس پنک، وزیر وقت مهاجرت نیوزیلند، مکاتبه کرده است. با این حال، راناسینگه می‌گوید او در نهایت پذیرفته که این وضعیت به دلیل اشتباه خودش ایجاد شده و دیگر کاری از دستش برنمی‌آید.
بی‌بی‌سی برای دریافت توضیحات بیشتر با گالانت تماس گرفته، اما پاسخی دریافت نکرده است.
پاسخ نیوزیلند و تلاش خانواده برای بازگرداندن او
اداره مهاجرت نیوزیلند به بی‌بی‌سی اعلام کرده که چندین درخواست ویزای ترانزیت از سوی راناسینگه دریافت کرده، اما همه آن‌ها رد شده‌اند؛ زیرا مقام‌های این کشور قانع نشده‌اند که او واقعا قصد عبور از نیوزیلند و ادامه سفر به مقصد دیگری را دارد.
در پاسخ به این پرسش که چرا حتی پیشنهاد راناسینگه برای سفر با دست‌بند و همراهی مأموران نمی‌تواند زمینه صدور ویزا را فراهم کند، نماینده دفتر وزیر مهاجرت گفته است چنین اقداماتی مانع از آن نمی‌شود که فرد پس از ورود به نیوزیلند درخواست پناهندگی بدهد.
وزارت امور داخلی استرالیا نیز اعلام کرده درباره پرونده‌های مهاجرتی افراد مشخص اظهارنظر نمی‌کند و تمام مسافران غیرشهروند باید شرایط قانونی ورود به این کشور را رعایت کنند.
در سوی دیگر، خانواده راناسینگه تلاش کرده‌اند از دولت سریلانکا برای بازگشت او کمک بگیرند. برادرش می‌گوید تاکنون تمام راه‌های ممکن را امتحان کرده‌اند، اما هیچ‌کدام به نتیجه نرسیده است.
وزارت امور خارجه سریلانکا در پاسخ به بی‌بی‌سی اعلام کرده که برای تسهیل بازگشت این زن از جزایر کوک به کشورش، اقدامات لازم را انجام می‌دهد. این وزارتخانه گفته است مقام‌های کمیسیون عالی سریلانکا در ولینگتون و مسئولان نیوزیلندی در این زمینه با یکدیگر همکاری می‌کنند.
با این حال، نگرانی خانواده همچنان ادامه دارد. برادر راناسینگه درباره وضعیت خواهرش گفته است که شرایط روحی او مناسب نیست و حتی یک بار در گفت‌وگو با او گفته است اگر قرار نیست زنده به خانه بازگردد، شاید دست‌کم جسدش را به کشور بازگردانند.
اکنون پس از سال‌ها تلاش برای مهاجرت و نزدیک به سه سال اقامت ناخواسته در جزایر کوک، سرنوشت روچیرا راناسینگه همچنان نامشخص است؛ زنی که تنها می‌خواهد پیش از آنکه دیر شود، دوباره به خانه و خانواده‌اش برسد.