راه ترقی - ایسنا /سخنگوی کمیسیون عمران مجلس از تهیه گزارش این کمیسیون درباره ارزیابی عملکرد گذرگاه‌های مرزی و ترانزیت زمینی خبر داد و گفت: تشکیل صف‌هایی با حدود ۳ هزار کامیون در گذرگاه‌های مرزی، توقف تا ۴۰ روزه ناوگان باری و تحمیل هزینه روزانه تا ۱۰۰ دلار به رانندگان، نشان‌دهنده وجود مشکلات جدی در فرآیند ترانزیت کشور است.
عبدالجلال ایری، سخنگوی کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، در جریان جلسه علنی امروز ( سه شنبه ۱۲ آبان) مجلس ضمن تشریح گزارش کمیسیون عمران درباره ارزیابی عملکرد گذرگاه‌های مرزی و ترانزیت زمینی با تمرکز بر روان‌سازی و تسهیل عبور و مرور ناوگان حمل‌ونقل بار، اظهار کرد: این گزارش به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی و در پی بروز صف‌های طولانی ناوگان باری در مناطق مرزی و با بازدید از گذرگاه‌های مرزی تهیه شده است.
وی با اشاره به نتایج بررسی‌های میدانی اظهار کرد: گزارش‌ها از تشکیل صف‌هایی با حدود ۳ هزار کامیون در گذرگاه‌های مرزی، توقف‌هایی تا ۴۰ روز و تحمیل هزینه روزانه تا ۱۰۰ دلار حکایت دارد؛ در حالی که مرز باید محل عبور باشد، نه توقف و تحمیل هزینه به فعالان اقتصادی.
مزیت جغرافیایی ایران باید به مزیت پایدار ترانزیتی تبدیل شود
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه ترانزیتی ایران تصریح کرد: ویژگی‌های جغرافیایی ایران به‌تنهایی مزیت محسوب نمی‌شود؛ چراکه انتخاب مسیر تابع زمان، هزینه، امنیت و ثبات است. بنابراین باید مسیر ایران برای کشورهای منطقه به مسیری پایدار تبدیل شود که جایگزینی آن دشوار و غیراقتصادی باشد و تعمیق وابستگی متقابل ترانزیتی به ظرفیت ایران در تصمیم‌گیری‌ها و مقررات‌گذاری‌های مرتبط با ترانزیت مورد توجه قرار گیرد.
ایری با بیان اینکه خلاصه نتایج بررسی‌های کمیسیون در سامانه قانون‌گذاری و نظارت مجلس در دسترس نمایندگان قرار گرفته است، محورهای اصلی این گزارش را تشریح کرد.
ضرورت استقرار مدیریت واحد و هماهنگ‌کننده در گذرگاه‌های مرزی
وی نخستین محور گزارش را استقرار مدیریت واحد اجرایی و هماهنگ‌کننده عنوان کرد و گفت: لازم است ستاد ملی ترانزیت محوریت تنظیم‌گری را بر عهده بگیرد و به‌صورت نتیجه‌محور فعالیت کند. همچنین امور گذرگاه‌های مرزی باید بر اساس شاخص‌های کلیدی از جمله زمان انتظار، ظرفیت کنترل‌ها و میزان خسارت پایش شود.
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس افزود: مدیران عامل مناطق آزاد نیز باید نقش قانونی خود را در مدیریت واحد و پاسخگویی اجرایی به‌طور کامل ایفا کنند.
مقررات زائد و ناهماهنگی نهادی از عوامل ایجاد گلوگاه‌های ترانزیتی
ایری با اشاره به نقش ناهماهنگی نهادی، مقررات و کنترل‌های زائد، نوبت‌دهی و کمبود زیرساخت‌ها در ایجاد گلوگاه‌های ترانزیتی اظهار کرد: مقررات مربوط به رفع تعهدات ارزی، عبور گمرکی، نوبت‌دهی و بروز پدیده کارت‌های اجاره‌ای کامیون، به فرآیندهای غیرضروری در مرزها تبدیل شده و زمینه ایجاد بازار صف را فراهم کرده است.
وی تأکید کرد: مقررات مربوط به تسهیل عبور و مرور مرزی باید متناسب با نیازهای فعالان اقتصادی تنظیم شود و هیئت مقررات‌زدایی و کمیته موضوع ماده ۲ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار باید چابک، مستقل و مقتدر عمل کنند تا مسائل و مشکلات به‌صورت فوری تعیین تکلیف شود.
تخصصی‌سازی گذرگاه‌ها و توسعه مسیرهای جایگزین ضروری است
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس، تخصصی‌سازی گذرگاه‌های مرزی و توسعه فوری مسیرهای جایگزین و ریلی، به‌ویژه در محورهای ترانزیتی مهم، را از دیگر ضرورت‌های مطرح‌شده در گزارش دانست و گفت: برای تکمیل این مسیرها، مشارکت کشورهای دارای حجم بالای ترانزیت نیز ضروری است.
انتقاد از تشدید بازرسی‌های طرف ترکیه و ضرورت تقویت تجهیزات مرزی
ایری با اشاره به مشکلات ناشی از تشدید بازرسی‌های طرف ترکیه بیان کرد: این اقدامات، با وجود پرداخت هزینه‌های سنگین تخلیه و بارگیری، ظرفیت پذیرش مرزی را کاهش داده و موجب افزایش زمان و هزینه ترانزیت شده و به کالاها و اعتبار تجاری ایران آسیب وارد کرده است.
وی افزود: برای رفع این مشکل، احداث زیرساخت‌های لازم در گذرگاه‌های مرزی با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و نظارت بخش حاکمیتی، همراه با اعمال سازوکارهای مؤثر تشویق و تنبیه در کشف قاچاق، ضروری است.
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس همچنین بر تأمین فوری تجهیزات کنترلی متناسب با نیاز گذرگاه‌های مرزی و ارزیابی مستقل عملکرد آنها تأکید کرد و گفت: این تجهیزات در صورت برخورداری از کیفیت لازم باید از محل تولید داخل و در صورت نیاز از طریق واردات تأمین شوند. همچنین باید از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین رفاه رانندگان، تجهیزات و زیرساخت‌ها و انجام فعالیت‌های غیرحاکمیتی استفاده شود.
فعال‌سازی دیپلماسی برای احیای همکاری‌های حمل‌ونقلی با همسایگان
ایری با تأکید بر ضرورت تعامل با کشورهای همسایه از جمله ترکیه و پاکستان اظهار کرد: امنیت مسیرهای عبور و احیای همکاری‌های حمل‌ونقلی باید پیگیری شود و تمامی ظرفیت‌های اقدام متقابل شناسایی و در برابر رفتارهای نامتوازن به کار گرفته شود.
وی فعال‌سازی حداکثری ظرفیت دیپلماسی در سطوح سیاسی، اقتصادی و نظامی را از دیگر پیشنهادهای گزارش دانست و افزود: وزارت امور خارجه، کمیسیون‌های مشترک اقتصادی و اتاق بازرگانی باید در این زمینه نقش مؤثرتری ایفا کنند.
بازرسی محموله‌ها باید با ثبت دلایل و جبران خسارت همراه باشد
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس در ادامه با اشاره به ضرورت ساماندهی بازرسی‌های موردی محموله‌های ایرانی گفت: بازرسی‌ها باید با ثبت علت، زمان، مستندات، نتیجه و پلمب مجدد محموله به‌صورت برخط انجام شود و در صورت احراز نشدن تخلف، خسارت وارده جبران شود.
وی افزود: همچنین باید تمهیدات اجباری برای جایگزینی پلمب‌ها و جلوگیری از الحاق احتمالی مواد مخدر یا اقلام ممنوعه به کامیون‌ها پیش‌بینی شود تا از سوءاستفاده‌های احتمالی و آسیب به اعتبار تجاری کشور جلوگیری شود.
تقویت شرکت‌محوری ناوگان و پیگیری حقوق حمل‌ونقل ایرانی
ایری تقویت شرکت‌محوری ناوگان و حمل‌ونقل چندوجهی را از دیگر محورهای گزارش عنوان کرد و گفت: مقررات مربوط به کنترل باک پر باید بازنگری و با ضمانت اجرایی مناسب اعمال شود.
وی در پایان بر ضرورت مستندسازی نحوه و نتایج بازرسی محموله‌های ایرانی و خسارات وارده در مسیرهای ترانزیتی خارجی تأکید کرد و افزود: حقوق ذی‌نفعان ایرانی در این زمینه باید به‌صورت جدی پیگیری شود.