راه ترقی - اعتماد / متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
علی باقری، فعال سیاسی اصلاحطلب در گفتوگو با «اعتماد» با اشاره به تحولات اخیر میگوید: «فضای عمومی کشور و همچنین بازتابهای بینالمللی در دو روز گذشته نشان میدهد که تلقی غالب از یک فضای جنگی، جای خود را به امیدواری نسبت به مسیر دیپلماسی داده است. مجموعه اخبار غیررسمی که از داخل و خارج کشور به گوش میرسد، حکایت از آن دارد که افق مذاکرات روشنتر از گذشته شده و همین موضوع توانسته جو روانی حاکم بر کشور و منطقه را به شکل محسوسی تغییر بدهد. این تغییر فضا در شرایطی رخ داده که کشور همزمان با تنشها و بحرانهای داخلی، تحت شدیدترین تهدیدات خارجی، ازجمله تهدید به جنگ از سوی امریکا، قرار داشت؛ شرایطی که معمولا کشورها را به سمت انفعال سوق میدهد.»
بازار ![]()
باقری با اشاره به حوادث داخلی ماههای گذشته تصریح میکند: «کشور هزینههای سنگینی را پشت سر گذاشت و متأسفانه بیش از سه هزار نفر از فرزندان این ملت جان خود را از دست دادند، اما با وجود این فشارها، ایران توانست از این مقطع حساس با حفظ انسجام و اقتدار عبور کند. در اوج تهدیدات و لشکرکشیهای تبلیغاتی امریکا و در حالی که بسیاری از کشورها در چنین شرایطی دچار سردرگمی استراتژیک میشوند، ایران توانست با ترکیبی از اقتدار و تدبیر، مسیر خود را حفظ کند و اجازه ندهد تهدید خارجی، تصمیمسازیهای کلان کشور را مختل کند. به نظر من، پایه اصلی شرایطی که امروز امکان مذاکره را فراهم کرده، همین نوع مواجهه مقتدرانه و در عین حال مدبرانه ایران بوده است؛ مواجههای که نقش هدایتها و مواضع قاطع رهبر انقلاب در آن غیرقابل انکار است. مذاکرهای که امروز از آن صحبت میشود، نه از سر ضعف، بلکه بر مبنای منافع ملی و حاصل مقاومت مرحله قبل است؛ مقاومتی که کشور را از موضع انفعال خارج کرد و دست مذاکرهکنندگان را پر نگه داشت.»
او در پاسخ به این پرسش «اعتماد» که اصول حاکم بر این دور از مذاکرات با توجه به تجربه قبلی گفتوگوها چه خواهد بود، میگوید: «مبنای مذاکره، ذاتا بدبینانه است و هیچ مذاکرهای با فرض حسننیت کامل طرف مقابل شکل نمیگیرد. قرار نیست مذاکره مبتنی بر حاصل جمع برد - باخت شکل بگیرد. چرا که باید شرایط برد - برد و پایدار شکل بگیرد که تداوم داشته باشد. توافق پایدار زمانی شکل میگیرد که توازن منافع و قدرت در آن لحاظ شود. خط قرمز اصلی ایران در هر گفتوگویی، حفظ قدرت بازدارندگی کشور است. ما همچنان با تهدیدات بالفعل خارجی مواجه هستیم و تا اطلاع ثانوی، نمیتوان این واقعیت را نادیده گرفت. در شرایطی که اسراییل، نه یک دشمن بالقوه بلکه یک دشمن بالفعل در منطقه محسوب میشود و نقش آن در آشوبهای اخیر کشور آشکار شده، بدیهی است که ایران حاضر به معامله بر سر توان دفاعی و امنیت ملی خود نخواهد بود. تجربه نشان داده که نمیتوان برنامهریزی راهبردی را بر اساس اظهارات مقطعی رییسجمهور امریکا بنا کرد، اما مجموعه قرائن و اخبار غیررسمی میتواند مبنایی برای نوعی خوشبینی محتاطانه نسبت به روند مذاکرات باشد.»
باقری یادآور میشود: «در حوزه مسائل داخلی، اظهاراتی که از سوی امریکا درباره نحوه مواجهه ایران با معترضان مطرح میشود، فاقد اثرگذاری واقعی است؛ چرا که تنظیم سیاستهای داخلی، امری کاملا درونزا و مبتنی بر اراده ملت و حاکمیت ایران است. این گونه مواضع بیش از آنکه بخشی از دستورکار واقعی مذاکرات باشد، جنبه تبلیغاتی دارد و نباید آن را تعیینکننده دانست.» این کارشناس درخصوص محور هستهای مذاکرات نیز میگوید: «همان طور که آقای عراقچی در گفتوگوی اخیر خود با سیانان اشاره کردند، اگر مذاکرات در این مرحله بر مبنای منافع متقابل و بدون نگاه تحمیلی و تحقیرآمیز پیش برود، دستیابی به توافق دور از دسترس نخواهد بود. دیپلماسی کارآمد، دیپلماسی «هنرمندانه» است؛ دیپلماسیای که ضمن درک واقعیتهای ژئوپلیتیک و تداوم برخی اختلافات ساختاری با امریکا، بتواند موازنهای عقلانی میان مقاومت و گفتوگو ایجاد کند. ایران امروز نشان داده که هم برای مقاومت آماده است و هم برای مذاکره؛ و این آمادگی دوگانه، مهمترین پشتوانه هر گفتوگوی احتمالی در آینده خواهد بود.»