راه ترقی - ایرنا / پژوهشگران دریافتند هورمون استرس (کورتیزول) فعالیت سلولهای «جیپیاس داخلی» مغز را تضعیف میکند و باعث میشود افراد در مسیریابی دچار مشکل شوند.
پژوهشگران آلمانی به سرپرستی دکتر عثمان آکان (Osman Akan) از دانشگاه بوخوم، تأثیر استرس بر توانایی مسیریابی را بررسی کردند. در این مطالعه، ۴۰ مرد سالم در دو روز جداگانه مورد آزمایش قرار گرفتند. یک روز به آنها ۲۰ میلیگرم کورتیزول (هورمون استرس) و روز دیگر دارونما (قرص بیاثر) داده شد.
شرکتکنندگان در هر دو جلسه، درون دستگاه تصویربرداری اِمآرآی یک آزمون مسیریابی مجازی را انجام دادند: آنها باید در یک چمنزار مجازی حرکت میکردند، به سمت درختانی میرفتند و سپس بدون دریافت کمک، مسیر بازگشت به نقطه شروع را پیدا میکردند.
بازار ![]()
کورتیزول مسیریابی را مختل میکند
نتایج نشان داد کورتیزول به طور واضح توانایی مسیریابی را مختل میکند. افرادی که کورتیزول دریافت کرده بودند، در مقایسه با زمانی که دارونما خورده بودند، چه در محیطی که نشانههای ثابت (مانند فانوس دریایی) وجود داشت و چه در محیطی که هیچ نشانهای نبود، خطاهای بسیار بیشتری در مسیریابی داشتند.
جیپیاس داخلی مغز از کار میافتد
دکتر آکان میگوید: مغز تحت استرس، توانایی استفاده مؤثر از نقشههای داخلی خود را از دست میدهد.
در شرایط عادی، گروهی از سلولهای عصبی در ناحیه خاصی از مغز هنگام مسیریابی به صورت شبکهای و منظم فعال میشوند. این سلولها که سلولهای شبکهای (grid cells) نام دارند، مانند یک جیپیاس داخلی عمل میکنند و به ما کمک میکنند موقعیت خود را در فضا پیدا کنیم.
پس از مصرف کورتیزول، الگوی فعالیت این سلولها کمرنگ و نامنظم شد. در محیطهای بدون نشانه، این سلولها تقریباً از کار افتادند.
مغز تلاش میکند جبران کند
پژوهشگران همچنین مشاهده کردند که کورتیزول، فعالیت ناحیه دیگری از مغز را افزایش میدهد. دکتر آکان میگوید: این نشان میدهد مغز سعی میکند با استفاده از روشهای جایگزین، از دست رفتن سامانه اصلی ناوبری را جبران کند.
ارتباط با بیماری آلزایمر
ناحیهای از مغز که سلولهای شبکهای در آن قرار دارند، یکی از اولین مناطقی است که در بیماری آلزایمر آسیب میبیند. دکتر آکان توضیح میدهد: از آنجا که استرس مزمن یکی از عوامل خطر برای زوال عقل است، مطالعه ما یک سازوکار مهم را آشکار میکند: اینکه چرا هورمونهای استرس این ناحیه حساس را بیثبات میکنند.
این پژوهش در مجله زیستشناسی پیاِلاُاِس/ PLOS Biology منتشر شده است.