راه ترقی - تعادل /بورس تهران اولین روز کاری هفته را با تجربه ریسک پشت سر گذاشت و نتوانست معاملات خوبی از خود به نمایش بگذارد، اما در دومین روز کاری هفته همهچیز تغییر کرد و بازار سهام با صفوف سنگین خرید سهام روبه رو و نقدینگی به صورت قابل توجهی وارد بازار شد.
مهمترین عامل ورود نقدینگی به بورس را میتوان برداشته شدن سایه سنگین جنگ از روی کشور دانست. درحال حاضر بازار سهام با معضلات بسیاری روبه رو است که اساسیترین آن را میتوان شروع دوباره تنشهای سیاسی و جنگ دانست، این موضوع باعث شده که بازارهای مالی خصوصا بورس طی روزهای اخیر با خروج نقدینگی مواجه شوند؛ اما شنبه شب ترامپ اعلام کرد که «به خاطر آینده جهان و برای حفظ شکوفایی ایران، در ازای امکان دستیابی سریع به یک توافق، با لغو حمله موافقت کردم.اسراییل نیز به شرط دستیابی سریع به توافق، به ما در تعهد برای لغو حمله به ایران میپیوندد.توافقی که چارچوبهای آن مورد توافق قرار گرفته، شامل بازگشایی فوری و کامل تنگه هرمز و پایان دادن به تهدید هستهای ایران است.ایران و برخی دیگر از کشورهای خاورمیانه پس از توافق بر سر چارچوبهای یک معامله، خواستار به تعویق افتادن هرگونه حمله شدند.لغو حمله برنامهریزیشده علیه ایران منوط به توانایی در دستیابی سریع به یک توافق است.ایالات متحده در بالاترین سطح آمادگی رزمی قرار دارد و برای اقدام علیه ایران آماده است.»
البته ایران نیز نسبت به این موضوع واکنش نشان داد. رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفت: «پاسخ به حمله احتمالی دشمن محدود به حوزه خلیجفارس نخواهد بود، به همه پایگاههای دشمن و به مبدا حملات از هر جایی پاسخ میدهیم.» همین واکنش باعث شد که بورس تهران در پیش گشایش با صفوف خرید مواجه شود و پس از آن نیز صعود بازار ادامه یابد و بازار شرایط خوبی را تجربه کند. در اصل بازار به اطمینان اینکه این روزها جنگی در جریان نخواهد بود و اگر جنگی رخ دهد ایران پاسخ قاطع خواهد داد روند صعودی خود را آغاز کرد و احتمالا روز جاری نیز این روند ادامهدار باشد.
روند معاملات روز یکشنبه در مقایسه با روزهای گذشته بسیار مثبت بود و نمانگرهای بازار نمایشی بسیار مثبت از خود به اجرا گذاشتند. در پایان معاملات دومین روز کاری هفته یعنی یکشنبه ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ شاخص کل بورس تهران با افزایش ۹۹ هزار و ۲۷۲ واحدی معادل ۱,۹۶ درصدی به تراز ۵ میلیون و ۱۵۴ هزار واحدی رسید.در سوی دیگر نیز شاخص کل هم وزن توانست رشد ۲۱ هزار و ۷۸۸ واحدی را ثبت کرده و در جایگاه یک میلیون و ۴۶۱ واحدی بایستاد.شاخص فرابورس نیز همسو با دو شاخص دیگر حرکت کرد و رشد ۶۹۸ واحدی داشت و به سطح ۴۱ هزار و ۶۳۵ واحدی رسید.
بررسی دقیق روند معاملات نشان میدهد که موج خوشبینی در میان فعالان بازار، نهتنها نمادهای شاخصساز، بلکه بخش عمدهای از سهام کوچک و متوسط بازار را نیز با خود همراه کرده است. در پایان جریان دادوستدهای روز یکشنبه، ۷۲۲ نماد در محدوده مثبت تابلوی معاملات به کار خود پایان دادند و در مقابل، تنها ۹۸ نماد در رنگ سرخ منفی باقی ماندند. این نسبت شگفتانگیز نشاندهنده فراگیر بودن تقاضا و خروج بازار از فاز تردید و رکود موقت است. شاخصه اصلی معاملات در روز اخیر، تفاوت فاحش میان حجم سفارشهای خرید و فروش بود. بر اساس آمارهای رسمی، ارزش سفارشهای خرید ثبتشده در سیستم معاملات به رقم چشمگیر ۸ هزار و ۹۳۹ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که در سمت مقابل، ارزش سفارشهای فروش در رقم ناچیز ۶۴۶ میلیارد تومان متوقف شد.
این شکاف عمیق تقاضا و عرضه، در ترکیب صفهای خرید و فروش نیز خود را بهوضوح نشان داد؛ بهطوری که در پایان زنگ معاملات، ۴۶۳ نماد با صف خریدی سنگین به کار خود پایان دادند و در سوی دیگر، تنها ۲۶ نماد در صف فروش قفل بودند. این توزیع آماری حکایت از آن دارد که فروشندگان عملا از مواضع خود عقبنشینی کرده و خریداران با اطمینان بالا اقدام به سفارشگذاری در سقفهای قیمتی کردهاند.
بازگشت پرقدرت حقیقیها به بازار
یکی از مهمترین محرکهای صعود بورس، بازگشت سرمایهگذاران حقیقی به چرخه معاملات سهام بود. در جریان معاملات روز یکشنبه، رقمی بالغ بر ۲ هزار و ۶۴۵ میلیارد تومان پول حقیقی جدید وارد بازار سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی شد. ورود این حجم از نقدینگی خرد به بازار، نشاندهنده تغییر فاز انتظارات تورمی یا بهبود چشمانداز سودآوری صنایع از دید فعالان بازار است.همزمان با این ورود سرمایه، سرانه خرید حقیقیها رقم ۹۸.۱ میلیون تومان را ثبت کرد؛ در حالی که سرانه فروش حقیقیها در سطح ۸۱ میلیون تومان متوقف شد. این شاخص در کنار شاخص نسبت قدرت خریداران حقیقی که به عدد ۱.۲۱ رسید، تایید میکند که خریداران خرد با قدرت بیشتری نسبت به فروشندگان وارد بازار شدند.
در نقطه مقابل، صندوقهای درآمد ثابت که همواره در روزهای ابهام بورس به عنوان پناهگاهی امن برای پارک پول عمل میکنند، با خروج سنگین نقدینگی مواجه شدند. در معاملات روز اخیر، یک هزار و ۴۳۳ میلیارد تومان نقدینگی از این صندوقها خارج شد.
جابهجایی مستقیم نقدینگی از صندوقهای درآمد ثابت به سمت بازار سهام، نشانهای آشکار از افزایش اشتها برای ریسکپذیری در میان معاملهگران است، چرا که بخش مهمی از فعالان بازار ترجیح دادهاند سود ثابت و بدون ریسک را فدای کسب بازدهیهای احتمالی و بزرگتر در بازار سهام کنند.
صعود بورس ادامه دارد؟
با وجود اینکه بورس رخت سبز بر تن کرد، تحلیلگران بازار به یک نکته کلیدی اشاره میکنند که میتواند تداوم این موج صعودی را با چالش مواجه کند. ارزش کل معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به رقم ۲۲ هزار و ۹۸۰ میلیارد تومان رسید. هرچند این رقم در مقایسه با ماههای رکود گذشته بازار، عدد قابلتوجهی به شمار میرود، اما نسبت به میانگین روزهای پررونق اخیر با کاهش مواجه شده و نتوانسته است مرز ۲۳ هزار میلیارد تومان را فتح کند.
برخی کارشناسان عقیده دارند پایین ماندن ارزش معاملات نسبت به انتظارات، نشانه احتیاط بخشی از خریداران بزرگ و حقوقیهاست. با این حال، تحلیل واقعبینانهتر تابلوی نشان میدهد که بخش مهمی از این کاهش ارزش معاملات، ناشی از «قفل شدن بازار در صفهای خرید» بوده است. به عبارت دیگر، تقاضای سنگین در سقف قیمتی روزانه باعث شد که فروشندهای در بازار باقی نماند تا معاملهای جوش بخورد و در نتیجه، ارزش معاملات به صورت مصنوعی پایین نگه داشته شد.
از سوی دیگر اگر ریسکهای سیاسی افزایش یابد شاهد روزهای منفی بیشتری در بازار خواهیم بود و همهچیز دوباره منفی میشود.
بهطور کلی، برآیند متغیرهای تابلوی معاملات بورس نشان میدهد که خریداران دست بالا را در بازار دارند. خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت و تزریق مستقیم آن به بدنه بازار سهام، سوخت اولیه مناسبی را برای صعود شاخصها فراهم کرده است. با این حال، آزمون بزرگ بورس در روزهای آتی رقم خواهد خورد؛ جایی که با عرضههای احتمالی در صفهای خرید، ارزش معاملات باید بتواند همگام با رشد قیمتها افزایش یابد. در صورتی که در روزهای آینده، همزمان با تداوم روند صعودی شاخصها، ارزش معاملات نیز پویایی بیشتری از خود نشان دهد و به ارقام بالاتری دست یابد، میتوان با اطمینان بیشتری از آغاز یک رالی صعودی پایدار و بلندمدت در بازار سرمایه سخن گفت و این موضوع در شرایطی رخ میدهد که ریسک و تنشهای سیاسی همانند جنگ افزایش پیدا نکند و شرایط همانند اکنون و همین ساعت باقی بماند.