راه ترقی - ایسنا / پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری جمعی از پژوهشگران داخلی و بینالمللی، نسخه فارسی «فهرست سنجش تصمیمگیری در تریاژ» (TDMI) را اعتبارسنجی کردند؛ ابزاری که میتواند توانایی کارکنان اورژانس در تصمیمگیری برای اولویتبندی بیماران را ارزیابی و زمینه را برای طراحی آموزشهای هدفمند فراهم کند.
تریاژ یکی از حساسترین مراحل ارائه خدمات اورژانسی است که در آن کارکنان باید در مدتزمانی کوتاه، بیماران را بر اساس شدت و فوریت وضعیتشان اولویتبندی کنند. خطا در این مرحله میتواند به تأخیر در ارائه خدمات به بیماران بدحال یا مصرف غیرضروری منابع محدود اورژانس منجر شود.
تصمیمگیری در تریاژ تنها به دانش پزشکی وابسته نیست و عواملی همچون تواناییهای شناختی، تجربه کاری و شهود حرفهای نیز در آن نقش دارند. از این رو، برخورداری از ابزارهای معتبر برای ارزیابی این توانمندی میتواند در آموزش و ارتقای عملکرد کارکنان اورژانس مؤثر باشد.
در همین راستا، پژوهشگران در مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ انجام شد، نسخه فارسی ابزار بینالمللی TDMI را مورد بررسی قرار دادند. در این مطالعه ۲۱۷ پرستار و تکنسین اورژانس شاغل در مراکز بیمارستانی و پیشبیمارستانی تهران مشارکت داشتند.
پژوهشگران ابتدا ابزار اصلی را با استفاده از فرایند ترجمه و بازترجمه به فارسی برگرداندند و سپس نسخه ترجمهشده از سوی متخصصان و کارکنان اورژانس از نظر وضوح، ارتباط با موضوع و تناسب با محیط و فرهنگ ایران بررسی شد.
نسخه اصلی TDMI دارای ۲۷ پرسش بود، اما نتایج تحلیلهای آماری نشان داد پنج پرسش عملکرد مناسبی در نسخه فارسی ندارند و در نهایت نسخه فارسی این ابزار با ۲۲ پرسش نهایی شد.
بر اساس یافتههای این مطالعه، پرسشهای نسخه فارسی سه مؤلفه اصلی تصمیمگیری در تریاژ شامل تواناییهای شناختی، تجربه و شهود حرفهای را اندازهگیری میکنند. این سه مؤلفه در مجموع حدود ۶۶.۷ درصد از تفاوتهای مشاهدهشده در توانایی تصمیمگیری تریاژ را توضیح دادند.
همچنین نتایج نشان داد نسخه فارسی TDMI از پایایی مناسبی برخوردار است؛ بهگونهای که ضریب آلفای کرونباخ آن ۰.۹۱ و ضریب پایایی آزمون-بازآزمون آن ۰.۸۸ به دست آمد که بیانگر هماهنگی درونی و ثبات مناسب ابزار در اندازهگیری توانایی تصمیمگیری تریاژ است.
از دیگر یافتههای این پژوهش، نداشتن سابقه شرکت در دوره رسمی آموزش تریاژ در ۶۷.۳ درصد از شرکتکنندگان بود. میانگین سن شرکتکنندگان حدود ۳۴ سال و میانگین سابقه کاری آنان بیش از ۱۰ سال گزارش شد و تقریباً نیمی از مشارکتکنندگان در اورژانس بیمارستانی و نیمی دیگر در اورژانس پیشبیمارستانی فعالیت داشتند.
پژوهشگران معتقدند نسخه فارسی TDMI میتواند برای ارزیابی توانایی تصمیمگیری کارکنان تریاژ، شناسایی نقاط قوت و ضعف آنان، طراحی دورههای آموزشی هدفمند، ارزیابی اثربخشی برنامههای آموزشی و انجام پژوهشهای مرتبط با کیفیت خدمات اورژانسی مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته پژوهشگران، استفاده از چنین ابزارهایی میتواند به شناسایی بخشهایی از فرایند تصمیمگیری کارکنان که نیازمند آموزش و تقویت بیشتری هستند، کمک کند و زمینه را برای استانداردتر و مبتنی بر شواهد شدن تصمیمهای تریاژ فراهم کند.
با این حال، نویسندگان مطالعه تأکید کردهاند که نتایج آن باید با توجه به محدودیتهای پژوهش تفسیر شود؛ چرا که تمامی شرکتکنندگان از تهران انتخاب شدهاند و ممکن است یافتهها در سایر شهرها و مناطق کشور به همین شکل تکرار نشود. همچنین اطلاعات پژوهش بر اساس پاسخهای افراد به پرسشنامه جمعآوری شده است و احتمال تأثیر پاسخهای مطلوب اجتماعی نیز وجود دارد.
پژوهشگران پیشنهاد کردهاند در مطالعات آینده، نسخه فارسی این ابزار در مناطق مختلف ایران، گروههای بزرگتر و جمعیتهای متنوعتر مورد بررسی قرار گیرد.
این مطالعه نشان میدهد نسخه فارسی TDMI میتواند بهعنوان ابزاری معتبر و پایا برای سنجش یکی از ابعاد مهم توانمندی حرفهای کارکنان اورژانس در تصمیمگیری هنگام تریاژ مورد استفاده قرار گیرد؛ هرچند این ابزار جایگزین ارزیابی عملکرد واقعی یا قضاوت بالینی کارکنان در شرایط اورژانسی نیست.