راه ترقی - فرهیختگان / «سیاست یک‌لاقبا» عنوان سرمقاله در روزنامه فرهیختگان به قلم کبری آسوپار است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
اولین تصویری که توییت جنجالی با کلیدواژه «یک‌لاقبا» مخابره می‌کند، قابی از شرکت در مسابقه «چه کسی بدبخت‌تر است» است؛ ما یا روسیه یا اوکراین؟ جنگ کدام‌یک از ما را بدبخت‌تر کرده است؟ این همان مسابقه‌ای است که هر کس بخواهد خود را در آن برنده نشان دهد، در واقع بازنده اصلی است و الجرم جنگ را حتی پیش از میدان نظامی باخته است.
توییت را دوباره بخوانیم: «مقایسه جنگ روسیه و اوکراین با وضعیت ایران خنده‌دار است. روسیه ابرقدرت اقتصادی و نظامی است و خودش مهاجم است؛ اوکراین هم کل غرب و آمریکا پشتش ایستاده‌اند. مقایسه آن با جنگ آمریکا، اسرائیل و چند کشور منطقه علیه ایرانِ یک‌ال‌قبا درست نیست. این جنگ روی اقتصاد ما بسیار سنگین‌تر اثر گذاشته است.»
توییت می‌خواهد بگوید ما در اثر جنگ، نسبت به روسیه و اوکراین در وضعیت بدتری قرار داریم؛ اما نکته همین‌جاست که اثبات این مدعا چه سودی برای ایران دارد، آن هم از تریبون یک مشاور دولتی؟ بیشتر اعتراض‌ها هم از همین‌جا ناشی می‌شود که چنین سخنی از سوی کسی در جایگاه مشاور رئیس‌جمهور بیان شده است؛ وگرنه صرف توییت یک فعال رسانه‌ای، طبیعتاً بسیار کمتر دیده و نقد می‌شد.
فریاد «ما بدبخت‌تر شدیم» در میانه جنگ چه دستاوردی برای ایران دارد که باید از زبان نزدیکان دولت بیان شود؟ این حرف حتی ضرر هم دارد. کدام کشوری که با ایستادگی مقابل متجاوز نظامی، خاک خود را از دهان گرگ درآورده و با هزارویک سختی، پرچمش را همچنان پس از توطئه‌های متعدد برافراشته نگه داشته است، دوستان را به قدرت خود امیدوار و دشمنان را از نابودی خود ناامید کرده، حالا در بزنگاه ارزیابی آثار جنگ، سنجش میزان دستیابی متجاوز به اهدافش، بررسی تاب‌آوری دو طرف و تعیین طرف پیروز، می‌آید و فریاد می‌زند که ما بدبخت‌تر شده‌ایم؟
در بزنگاهی ایستاده‌ایم که هر موضع ایرانی می‌تواند در آینده جنگ و تبدیل وضعیت کنونی به جنگی تمام‌عیار مؤثر باشد. آیا صرف مشاجره‌های داخلی می‌تواند مجوزی باشد تا خود را در موضعی علنی و نزدیک به دولت، نه‌تنها بدبخت‌تر از طرف دیگر جنگ خودمان، بلکه حتی بدبخت‌تر از طرف‌های جنگ‌های دیگران نشان دهیم؟
این‌همه که نوشتیم، هنوز به آن کلمه جنجالی «یک‌ال‌قبا» که در آن توییت، صفتی برای ایران شده است، نرسیده‌ایم. چه جنگ باشد و چه نباشد؛ چه صدای موضع ما را دشمنمان هم بشنود و چه نشنود؛ چه موضعمان دولتی تفسیر شود و چه نشود؛ چه موضع امروز ما در تصمیم فردای دشمن مؤثر باشد و چه نباشد، بیایید فراموش نکنیم که «یک‌ال‌قبا» برای آنکه وصف وطن عزیزمان باشد، صفت قشنگی نیست. عزتی که برای ایران می‌پسندیم و در واقع هم وجود دارد و رؤیا و بلوف نیست، نباید بگذارد «یک‌ال‌قبا» و «ایران» در قالب موصوف و صفت پشت سر هم بیایند. این پرهیز، ربطی به هیچ سیاستی ندارد. هر جای دنیای سیاست نشسته‌ایم، باید مراقب باشیم که درباره وطنمان چگونه حرف می‌زنیم.
و اما «یک‌لاقبا»؛ جنجال گرچه از این واژه آغاز شد، اما اعتراض‌ها بر سر واژگان نیست. مناقشه بر سر یک تفکر است؛ تفکری که تنها ایستادن را یک‌ال‌قبایی می‌بیند؛ تفکری که روی پای خود ایستادن را یک‌ال‌قبایی می‌بیند؛ تفکری که به‌جای تقدیس استقلال و عدم وابستگی، آن را یک‌ال‌قبایی توصیف می‌کند. ایراد آن عبارت همین‌جاست.
خسارات جنگ، حتی صرف خسارات اقتصادی آن، قابل کتمان نیست؛ اما برای برآورد آن، لازم نیست حتماً از مسیر تحقیر ایران گذشت. از سوی دیگر، برای بیان این مفهوم که ایران بی‌کمک دیگران از خود در برابر آمریکا و اسرائیل دفاع کرده است، می‌توان از تعبیر «کشوری که در یک جنگ نابرابر اقتصادی و نظامی قرار گرفته» استفاده کرد؛ تعبیری که نه‌تنها شأن ملت و کشور را فرونمی‌کاهد، بلکه از قضا نشان‌دهنده برتری ایران و ایرانی است.
کلمه‌ها می‌توانند یک ملت را بلند کنند یا سرمایه اجتماعی را فرسایش دهند. وقتی یک ایرانی کشور خود را با تعبیری تحقیرآمیز خطاب می‌کند، پیش از نگرانی از اینکه دشمن دارد نگاهمان می‌کند، باید نگران تأثیر داخلی آن باشیم؛ چه آنکه چنین ادبیاتی به احساس غرور ملی و اعتماد عمومی آسیب می‌زند؛ آسیبی که کمتر از خسارت اقتصادی جنگ نیست.
انتخاب واژه، همیشه بازتاب اندیشه است و متأسفانه بزرگ‌نمایی دشمن و کوچک‌نمایی خودی، مشکل جریانی است، نه یک تفکر فردی؛ و البته همیشه هم بوده است؛ از گذشته‌های دور که حاج‌علی رزم‌آرا، نخست‌وزیر پهلوی، با تمسخر به ایرانیان می‌گفت: «ملتی که نمی‌تواند آفتابه گِلی تولید کند، چطور می‌خواهند صنعت نفت را اداره کنند؟» تا همین دوران معاصر که صادق زیباکلام می‌گفت: «کشوری که بعد از شصت سال، عصاره صنعت خودروسازی‌اش پراید و پیکان است، چگونه ممکن است در زمینه تولید واکسن کرونا، تبدیل به یک تولیدکننده بین‌المللی شود؟»؛ تا اکبر ترکان، مشاور حسن روحانی، که می‌گفت: «اگر تعرفه واردات برداشته شود، قابلیت رقابت در هیچ تکنولوژی و هیچ صنعتی، به‌جز آبگوشت بزباش و قورمه‌سبزی را نخواهیم داشت.»؛ تا محمدجواد ظریف که گفته بود: «آیا آمریکا که با یک بمبش می‌تواند تمام سیستم‌های نظامی ما را از کار بیندازد، از سیستم نظامی ما می‌ترسد؟» و...
مفاهیمی که البته گذر زمان نادرستی همه آن‌ها را نشان داد. ایران در تولید، صادرات، توان نظامی و اداره صنعت نفت نشان داد که به‌خوبی از عهده کار برمی‌آید؛ فقط اگر دولتمردانش آن را باور کنند.
واژه برای توصیف چنین وطنی زیاد است؛ فقط کمی سلیقه عزتمند، حال خوب فراجناحی و نگاه فراخ ملی لازم است. اگر کسی در مناقشه داخلی مانده و دنبال طی هر مسیری برای تبرئه دولت متبوعش از همه انتقادهای حق و ناحق اقتصادی است، ایران را «یک‌لاقبا» نخواند. خلاصه اینکه بد نگوییم به مهتاب، اگر تب داریم! این مدل سیاست، اگر پدر و مادرش هم معلوم باشد، خودش یک‌لاقباست!