راه ترقی - صدا و سیما /طرح «ارجاع هوشمند پرونده‌های قضائی» با حضور رئیس قوه قضائیه رونمایی شد و با اجرای آن، حرکت قوه قضائیه از مرحله دادرسی الکترونیکی به سمت دادرسی هوشمند شتاب می‌گیرد.
رئیس قوه قضائیه در مراسم رونمایی از این طرح، با قدردانی از بانیان و عاملان آن اظهار کرد: به واسطه طرح «ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی»، سرعت و دقت رسیدگی به پرونده‌ها به نحو چشمگیری افزایش می‌یابد و از اعمال سلیقه در ارجاع پرونده‌ها و رسیدگی‌ها پیشگیری به عمل می‌آید.
رئیس قوه قضائیه با برشمردن عمده مزایای طرح گفت: «تخصیص پرونده بر اساس ظرفیت واقعی شعب، حجم کار موجود و نوع تخصص، نه بر مبنای رابطه یا سلیقه» و «پیشگیری از تراکم نامتوازن» از عمده مزایای این طرح است.
حجت الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای عنوان کرد: با رونمایی از این طرح هوشمند، ارجاع پرونده‌ها قابل ثبت، قابل بازبینی و قابل نظارت می‌شود و نتیجه مورد انتظار، توزیع عادلانه حجم کاری، کاهش اعمال سلیقه و کوتاه‌شدن فرآیند رسیدگی‌هاست.
رئیس قوه قضائیه بر دو نکته مشخص تأکید کرد؛ نخست «ارائه آموزش‌های جامع و کامل به قضات و مسئولان قضایی پیرامون مقوله ارجاع هوشمند» و دوم «تمهید مقدماتی برای اطلاع سریع قضات و طرفین پرونده‌ها از ارجاعات هوشمند صورت‌گرفته است».
حجت الاسلام محسنی اژه‌ای با تأکید بر اهمیت تکمیل حلقه‌های رضایتمندی مردم عنوان کرد: مردم توقع دارند با راه‌اندازی طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی، پس از دریافت پیامک از سامانه مربوطه و مراجعه به مرجع قضایی ذی‌صلاح، پرونده ارجاع‌شده‌شان در دسترس و در سیر رسیدگی باشد؛ به عبارت دیگر، پس از ارجاع هوشمند پرونده باید به سرعت ارجاع فیزیکی پرونده نیز محقق شود تا حلقه رضایتمندی مردم تکمیل گردد.
رئیس قوه قضائیه با تأکید بر اینکه هوشمندسازی فرآیند‌های قضایی نقطه پایان و حد یقفی ندارد، خاطرنشان کرد: به هر میزان که فناوری‌های نوین و هوشمند ایجاد شود، قوه قضائیه در راستای کسب رضایتمندی مردم و تسهیل و تسریع پیشبرد امورات قضایی و حقوقی آنها از این فناوری‌ها بهره خواهد گرفت.
تکلیف قانونی در برنامه هفتم پیشرفت
معاون راهبردی قوه قضائیه با اشاره به ضرورت هماهنگی سیاست‌ها، قوانین و اقدامات اجرایی در مسیر تحول دستگاه قضایی اظهار کرد: هوشمندسازی فرایند‌ها و استفاده حداکثری از فناوری‌های نوین در ارائه خدمات قضایی در بند ۲۶ سیاست‌های کلی نظام ابلاغی مقام معظم رهبری مورد تأکید قرار گرفته است. در همین راستا، موضوع ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی در راهکار‌های سند تحول و تعالی قوه قضائیه پیش‌بینی شد و در ادامه، در برنامه هفتم پیشرفت نیز تکلیف قانونی برای فراهم‌سازی امکان ارجاع پرونده با استفاده از فناوری‌های نوین، از جمله هوش مصنوعی، به‌منظور کمک به قاضی تعیین شد.
معاون راهبردی قوه قضائیه با اشاره به آثار اجرای این طرح در کاهش نیروی انسانی موردنیاز برای ارجاع پرونده‌ها گفت: برای نمونه در مجتمع تجدیدنظر تهران، تعداد چهار نیروی انسانی که به‌صورت اختصاصی مسئول ارجاع پرونده‌ها بودند، با اجرای این سامانه به کمتر از یک نفر کاهش یافته و سه نفر از نیرو‌ها برای انجام سایر امور به کار گرفته شده‌اند. برآورد ما این است که با اجرای کامل این طرح در سراسر کشور، امکان صرفه‌جویی در ظرفیت کاری حدود ۲۰۰ قاضی تمام‌وقت نیز فراهم شود.
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه نیز با اشاره به حرکت دستگاه قضایی به سمت دادرسی هوشمند اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دادرسی هوشمند، کاهش دخالت انسانی در فرایند‌های اجرایی است و در همین راستا حرکت به سمت ایجاد شعب هوشمند در دستور کار قرار گرفته است تا اقداماتی نظیر ارجاع پرونده، انتخاب کارشناس، انجام استعلامات، مکاتبات، وقت‌دهی‌ها و سایر امور اداری شعب به‌صورت هوشمند انجام شود؛ به زودی سامانه وقت‌دهی هوشمند نیز رونمایی خواهد شد.
کاظمی‌فرد با بیان اینکه اجرای سراسری این سامانه پس از طی مراحل آزمایشی از ابتدای مهرماه در کل کشور آغاز شده است، گفت: تهران به‌عنوان نخستین پایلوت اجرای این طرح انتخاب شد و کار از محاکم تجدیدنظر آغاز شد و هم‌اکنون بیش از ۸۰ درصد ارجاعات پرونده در محاکم تجدیدنظر به صورت هوشمند انجام می‌شود. وی افزود: در حال حاضر حدود ۴۰ درصد ارجاعات پرونده در مجموع مراجع قضایی کشور از طریق سامانه هوشمند ارجاع پرونده صورت می‌گیرد و برنامه‌ریزی شده است که اجرای آن به‌تدریج در تمامی مراجع، از جمله دادسرا‌ها و دادگاه‌ها، تکمیل شود. به عنوان نمونه، در استان قم ۸۳ درصد کل ارجاعات در همه مراکز قضایی به صورت هوشمند انجام می‌شود.
کاظمی‌فرد با اشاره به آثار اجرای این طرح تصریح کرد: با هوشمندسازی ارجاع پرونده، امکان رصد لحظه‌ای وضعیت و مسیر پرونده فراهم می‌شود و دیگر شاهد سرگردانی پرونده‌ها در فرایند ارجاع نخواهیم بود.
رئیس کل دادگستری استان تهران نیز با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در ارائه خدمات قضایی اظهار کرد: امروز شاهد نقطه عطفی در تاریخ قوه قضائیه هستیم و با استفاده از دانش و فناوری‌های جدید، مسیر ارائه خدمات قضایی به شهروندان در بستر‌های الکترونیکی با رعایت سه اصل دقت، صحت و سرعت هموارتر می‌شود.
عتباتی با اشاره به تجربه کشور‌های دیگر در زمینه ارجاع هوشمند پرونده‌ها گفت: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، در ۱۲ کشور جهان ارجاع پرونده‌ها به‌صورت هوشمند و الکترونیکی انجام می‌شود و اجرای این طرح در قوه قضائیه نیز گامی مهم در مسیر تحول خدمات قضایی به شمار می‌رود.
رئیس کل دادگستری استان تهران با بیان اینکه اجرای این سامانه موجب کاهش نیاز به فضا‌های فیزیکی و نیروی انسانی در فرایند ارجاع پرونده‌ها می‌شود، افزود: با هوشمندسازی این فرایند، بخشی از ظرفیت نیروی انسانی و امکانات موجود آزاد خواهد شد تا در سایر بخش‌ها مورد استفاده قرار گیرد. همچنین افزایش سرعت و دقت در ارجاع پرونده‌ها، ارتقای رضایتمندی مردم و کاهش زمینه‌های سوگیری و نارضایتی در این فرایند از دیگر آثار اجرای این طرح خواهد بود.
عتباتی با بیان اینکه محاکم تجدیدنظر استان تهران به‌عنوان پایلوت اجرای طرح ارجاع هوشمند پرونده انتخاب شدند، گفت: از ابتدای مهرماه، ارجاع هوشمند پرونده‌ها به‌صورت جدی در دستور کار قرار گرفت و از ابتدای ماه جاری نیز ارجاع پرونده‌ها بدون دخالت انسانی به شکل الزامی دنبال شده است.
عتباتی افزود: در سامانه ارجاع هوشمند پرونده، شعب بر اساس داده‌ها و با در نظر گرفتن تخصص قضات دسته‌بندی شده‌اند تا پرونده‌ها متناسب با موضوع و تخصص هر شعبه ارجاع شوند. بر همین اساس، در حوزه‌هایی مانند دادگاه خانواده، پرونده‌های طلاق و مسائل مالی زوجین و همچنین پرونده‌های حوزه املاک و موضوعات امنیتی، تقسیم‌بندی تخصصی پیش‌بینی شده است.